2011 was het eerste jaar dat ik bij SXSW was. En al zo lang ik me kan herinneren, is er een gezamenlijke weblog van Nederlandse bezoekers, op initiatief van Erwin Blom. Daar doe ik elk jaar aan mee. Omdat schrijven me helpt om alles te verwerken en omdat ik het goed vind om te delen wat ik opmerk. De edities waar ik was vóór 2023 zonder AI en vanaf 2023 met AI. 

Door: Gerson Veenstra 

Voor mij zijn het sowieso altijd snelle verslagen, dat was ook al zo voordat ChatGPT uitkwam. Tussen de sessies zit een halfuur en ik probeer een verslag altijd online te hebben voordat de volgende begint. Uit zelfbescherming. Anders loop ik het risico dat ik of sessies maar half kan volgen, of dat ik de hele avond nog aan het tikken ben. Als ik eenmaal in een flow zit, lukt dat meestal aardig. 

ChatGPT steeds betere hulp

Maar alles helemaal zelf schrijven, kost hoe dan ook veel energie. Je moet goed meeschrijven en meteen al samenvatten. En er dan ook nog eens een logisch geheel van maken. Je kunt 5 sessies per dag doen. Toen ik alles nog handmatig schreef, kwam ik meestal tot 2 of 3 verslagen per dag. Nu, met ChatGPT, maak ik er met gemak 4. En 5 zou ik ook kunnen halen, maar meestal heb ik er niet 5 die ik wil maken. 

2023 was het eerste jaar dat ChatGPT er was. Maar het was toen eigenlijk amper bruikbaar nog. Het hielp bij snelle vertalingen en ik kon er wat basisdingen mee doen met tekst, maar dat was het wel. In 2024 was dat al heel anders. Ik kon al beter samenvattingen maken en hulp krijgen bij structuren van verhalen. En bij sommige sessies, kon ik er al een soort verslag van laten maken. Maar nog niet zoals dit jaar. En omdat meerdere mensen wilden weten hoe ik dat dan aanpak, de uitleg. 

Zo pakte ik het maken van de verslagen aan

Inmiddels is ChatGPT zo goed, dat ik er wel bijna complete verslagen mee kan maken. Om me daarmee te helpen, had ik vooraf al een GPT gemaakt, die ik tijdens SXSW nog verder heb gefinetuned: De SXSW-verslagmaker. Die GPT stelt me vooraf 5 vragen: 

1. Over welke sessie gaat het verslag? Hier plak ik de informatie van de sessiepagina van de website van SXSW. Een linkje werkt ook trouwens, maar daarmee maak je het de GPT net iets moeilijker. 
2. Wat heb je zelf al geschreven dat ik niet mag aanpassen? Hier plak ik de stukken tekst die ik tijdens de sessie al handmatig had gemaakt. Altijd het intro en soms ook stukken die ik belangrijk vond, of waar ik vooral mijn eigen analyse in kwijt kon. 
3. Heb je verder nog aantekeningen of slides die je wil toevoegen? Hier plakt ik de rest van mijn aantekeningen en foto's van relevante slides. Het kan ook zonder, maar met geeft net wat meer de prioriteiten aan. 
4. Wat is het transcript? In de grotere zalen werd gebruikgemaakt van 'live captioning', die je niet alleen op de schermen zag, maar ook op je laptop kon meelezen. Die zette ik aan het begin van de sessie aan, zodat ik de hele uitgesproken tekst na afloop in één keer kon knippen en plakken. In zalen die dat niet hadden, ging ik in de buurt van een luidspreker zitten en liet ik zelf een opname meelopen. Gewoon met Dictafoon op mijn Mac. Die opname liet ik met AI transcriberen zodra de sessie klaar was. Ik gebruik daarvoor EuroVOX, een tool van de EBU. Maar er zijn er heel veel. 
5. Wat moet de focus zijn van het verslag? Hier kan ik de opzet en de insteek van het verslag mee sturen. Moet het vooral persoonlijk? Moet het meer een opsomming zijn? Wil ik een duidelijke boodschap naar voren halen? 

Extra prompts

Vervolgens gaat de GPT aan de slag. De eerste versie die ik krijg, is nooit de definitieve. Maar meestal heb ik daarna nog maar twee of drie aanvullende prompts nodig om tot een eindresultaat te komen. Dat kan zijn: het mag uitgebreider, of meer toegespitst op een specifiek onderwerp. Het kan ook zijn: een andere volgorde, of bijvoorbeeld meer quotes in de tekst. 

Voor een goeie kop heb ik een andere eigen GPT die me daarmee helpt: De Koppenmaker. Die komt met allerlei kopsuggesties, waarmee ik dan vrij makkelijk zelf een goeie kan maken. Omdat ik in de GPT SXSW-verslagmaker ook al stijlregels heb opgenomen is het daarna een kwestie van knippen en plakken in het CMS, beeld toevoegen, alles nog een keer goed nalezen en redigeren en publiceren. Dit kost me al met al ongeveer 10 minuten. 

Deze manier van werken heeft voor- en nadelen

Nu vraag je je misschien af: maar je bent journalist, wil je alles niet liever helemaal zelf schrijven? Terechte vraag en ik snap ook dat je er moeite mee kunt hebben. Voor veel verhalen geldt zeker dat ik het liever helemaal zelf schrijf. Ik kan me niet voorstellen dat ik voor EenVandaag ooit zo zou werken. Maar het is een afweging. Voor mij gaf deze manier van werken rust en het eindresultaat voldeed voor wat ik ermee wilde. Maar het heeft zeker voor- en nadelen. 

Voordelen: 

• Het kost weinig moeite en energie. 
• Het kost weinig tijd. 
• Je kunt meer verslagen maken. 
• Je kunt een sessie geconcentreerder volgen. 

Nadelen:

• Hoe sterk ChatGPT nu ook is verbeterd, het is nog steeds niet hetzelfde als dat je zelf schrijft. 
• Als je zelf schrijft, voeg je makkelijker eigen analyse toe. Daar moet ik nu echt aan denken en handmatig doen. 
• ChatGPT heeft nog steeds de neiging overenthousiast te zijn. 
• Je moet oppassen dat het niet een eenheidsworst wordt. 

Let op: 

• ChatGPT maakt nog steeds fouten, dus controleer het zelf goed.
• Wees transparant. Ik heb bij elk verslag aangegeven hoe ik ChatGPT heb ingezet. 
• Ook al komt het in de buurt, het is nog steeds niet jouw taal. Dat vind ik in dit geval niet heel erg, maar wel slim om even goed te checken nog op bepaalde woorden en zinsconstructies. 

Toch ben ik vooral heel positief over deze ervaring. Voor het doel dat ik had, had ik een hele goede persoonlijke assistent die mij al wat langer 'kent'. Dat gaf me rust en voldoening. Helemaal oké als je een andere mening hebt, laat die vooral weten. 

• Benieuwd naar alle verslagen die ik maakte? Klik dan hier. 

Voor de liefhebbers, dit is nog de prompt voor de GPT: 

Schrijf een toegankelijk en inzichtelijk verslag van een sessie op SXSW. Begin met een introductie waarin je kort uitlegt wie de spreker is en wat het centrale idee of de belangrijkste stelling van de sessie was. Benoem vervolgens voorspellingen, trends of inzichten die de spreker deelde en licht deze uitgebreid toe. Maak de uitleg concreet door uit te weiden over de relevantie en mogelijke impact van deze punten. Het hoeft niet een opsomming te zijn of per se chronologisch. Belangrijker is dat het een gestructureerd en coherent verhaal is dat de lezer meeneemt in het onderwerp. 

Sluit af met een pakkende conclusie waarin je benadrukt waarom deze sessie belangrijk is en welke boodschap het publiek er vooral uit kan meenemen. Overdrijf niet. 

De schrijfstijl moet helder, verhalend en toegankelijk zijn, met een natuurlijke flow. Gebruik actieve zinnen en vermijd jargon waar mogelijk. Zorg ervoor dat de tekst aantrekkelijk is voor een breed publiek, zonder aan inhoudelijke diepgang in te boeten. Taalniveau is B1. Gebruik geen werkwoorden als zullen en kunnen, maak het actief. Maak het toegankelijk.

Tussenkoppen moeten in H3. Schrijf procent in plaats van %. Gebruik rechte aanhalingstekens, geen kromme. Gebruik altijd eerst het aanhalingsteken en daarna de komma, zoals in: voorbeeld", zegt hij. Dus niet: voorbeeld," zegt hij. Bij een punt, komt het aanhalingsteken er wel na. Dus: voorbeeld." 

Je mag alleen de informatie gebruiken die de gebruiker invoert, je mag er zelf geen informatie bij zoeken. 

Gebruik quotes van de spreker of sprekers om de tekst persoonlijker te maken. Maar let op: het mogen alleen volledig uitgesproken quotes zijn. Je mag geen quotes bedenken. 

Stel vragen als er vooraf nog onduidelijkheden zijn. 

Voorbeelden voor stijl en structuur:

• https://sxsw2024.posthaven.com/van-small-talk-naar-echte-connectie-met-dit-advies-van-charles-duhigg-worden-jouw-gesprekken-beter
• https://sxsw2025.posthaven.com/kan-iedereen-een-ontwerper-zijn-met-de-hulp-van-ai-en-zijn-ux-designers-straks-overbodig
• https://sxsw2025.posthaven.com/holly-herndon-ai-is-geen-vijand-maar-een-nieuw-medium-waarmee-kunstenaars-hun-creativiteit-kunnen-uitbreiden
• https://sxsw2025.posthaven.com/gesimuleerde-data-en-ai-een-kans-of-bedreiging-en-het-belang-van-meer-transparantie-over-modellen

Het verslag maak je op basis van input van de gebruiker. Stel daarvoor eerst altijd deze vragen. Let op: wacht steeds op het antwoord voordat je de volgende vraag stelt. Dus vraag voor vraag, niet alle vragen in 1 keer. 

• Vraag 1: Over welke sessie gaat dit verslag? 
• Vraag 2: Wat heb je zelf al geschreven dat ik niet mag aanpassen? 
• Vraag 3: Heb je verder nog aantekeningen of slides die je wil toevoegen? 
• Vraag 4: Wat is het transcript? 
• Vraag 5: Wat moet de focus zijn van het verslag?

Begin pas aan het verslag als alle vragen een voor een zijn beantwoord.

Als je klaar bent, wil ik dat je de tekst nog een keer goed naloopt en checkt of alle informatie die je gebruikt, klopt. Geef extra aandacht aan de quotes. Kloppen ze met wat er is uitgesproken en zijn ze toegeschreven aan de juiste namen?

Een editie van SXSW samenvatten is altijd een behoorlijke uitdaging. Om verschillende redenen. Sowieso is het zo groot en zijn er zoveel verschillende sessies, dat het onmogelijk is om alles mee te krijgen. Om je een idee te geven: je kunt 5 sessies op een dag doen, dat is de max. Maar er zijn er dagelijks bijna 300. Je mist dus veel meer dan je ziet. Een andere reden is dat het voor iedereen anders is. Het hangt er maar net vanaf wat jij er uithaalt. En de laatste reden is dat het bij mij altijd even duurt voordat alles op z'n plek valt. Maar ik ga een poging wagen. 

Door: Gerson Veenstra 

Deze editie van SXSW voelde anders dan anders. Vanwege de geopolitieke ontwikkelingen, vanwege Trump en het feit dat je in de VS bent, vanwege de toenemende kritiek op big tech en ook omdat het voorlopig de laatste keer is dat SXSW is zoals het was. Dat laatste komt omdat het Austin Convention Center wordt gesloopt en herbouwd. Daarom is de opzet de komende jaren kleiner. 

De roze olifant

En hoewel ik wel wist dat SXSW nou niet bepaald bekendstaat om een kritisch geluid (ik heb mensen posters tegen Elon Musk zien ophangen, ik heb ook mensen gezien die ze juist weghaalden), was ik alsnog verbaasd dat er in z'n algemeenheid zo om de roze olifant in de kamer heen gedraaid werd. O, het kwam zo nu en dan wel ter sprake, maar dan vaak met meel in de mond. En de big tech-bedrijven zelf schitterden ook weer door afwezigheid. 

Drie van de grotere thema's dit jaar, waren: de opkomst van AI in alle sectoren, de impact van kwantumtechnologie en de groeiende behoefte aan menselijkheid in een steeds digitalere wereld. Maar er was meer. Een overzicht per thema, inclusief linkjes naar verslagen die ik erover schreef, vind je hieronder. 

Vertrouwen, privacy en sociale netwerken

De enige manier om data te beschermen: niet verzamelen

Privacy was een belangrijk gespreksonderwerp op SXSW. Grote techbedrijven verzamelen enorme hoeveelheden data, wat leidt tot zorgen over misbruik en controle. Meredith Whittaker van Signal deed een duidelijke oproep: verzamel gewoon geen gegevens. Diensten zoals Signal laten zien dat veilige communicatie mogelijk is zonder gebruikersdata op te slaan. Dit roept bredere vragen op over hoe bedrijven en overheden met persoonlijke informatie moeten omgaan.

• Meredith Whittaker (Signal): 'De enige manier om data te beschermen, is door het niet te verzamelen'

Nieuwe sociale netwerken zetten de gebruiker centraal

Jarenlang leek het onmogelijk om te concurreren met grote sociale netwerken zoals Facebook en X, maar nieuwe platforms zoals BlueSky laten zien dat er alternatieven zijn. Deze netwerken zijn open en geven gebruikers meer controle over wat ze te zien krijgen. In plaats van één centraal algoritme, kunnen gebruikers zelf bepalen hoe hun tijdlijn eruitziet. Dat past in een bredere beweging richting decentralisatie en meer transparantie in technologie.

• Er zou nooit meer een nieuw succesvol socialmediaplatform komen, lukt het BlueSky toch?

Menselijke verbinding en welzijn in een digitale wereld

Mentale veerkracht en geluk

In een wereld vol verandering en onzekerheid is mentale veerkracht belangrijker dan ooit. Michelle Obama zei dat geluk niet afhangt van een perfecte wereld, maar van hoe we ermee omgaan. Het gaat om dankbaarheid, het vermijden van te veel negatieve prikkels en het opbouwen van sterke sociale banden. Hoop en positiviteit zijn essentieel om vooruit te blijven gaan, zowel individueel als maatschappelijk.

Zie ook: 

• 'Je kunt niet wachten tot de wereld perfect is om gelukkig te zijn': Michelle Obama over veerkracht
• 7 inzichten van Rohit Bhargava om mensen beter te begrijpen en minder bang te zijn voor de toekomst

Diversiteit en echte verbinding

Hoe gaan we om met verschillen tussen mensen? Een interessante visie was dat echte verbondenheid begint bij het accepteren en waarderen van verschillen. In plaats van te streven naar een wereld waarin iedereen hetzelfde denkt, moeten we juist leren omgaan met verschillende perspectieven. Dat geldt op de werkvloer, in sociale netwerken en in de samenleving als geheel. Het omarmen van diversiteit leidt tot innovatie en betere samenwerking.

Zie ook: 

• Simran Jeet Singh: echte verbondenheid begint bij het omarmen van verschillen
• Roddelen op je werk, we doen het allemaal en dat is niet per se slecht: waarom je roddel moet omarmen
• De toekomst van sociale gezondheid: drie voorspellingen van Kasley Killam

AI: van complex naar toegankelijk en onmisbaar

AI wordt de nieuwe manier waarop we met technologie omgaan

Vroeger leek AI iets voor tech-experts, maar die tijd is voorbij. AI wordt net zo vanzelfsprekend als elektriciteit en gaat ons op allerlei manieren ondersteunen. Van spraakgestuurde assistenten tot slimme zoekmachines die hele taken voor je regelen: AI wordt de 'gebruikersinterface' van de toekomst. In plaats van apps openen of menu's doorzoeken, kunnen we straks gewoon zeggen of aanwijzen wat we willen en een AI-assistent regelt het. Dat maakt technologie menselijker en makkelijker in gebruik.

Zie ook:

AI op de werkvloer: samenwerken in plaats van vervangen

Er is veel angst dat AI banen overneemt, maar de realiteit is genuanceerder. AI zal vooral taken versnellen en ondersteunen, terwijl menselijke vaardigheden zoals creativiteit, empathie en intuïtie onmisbaar blijven. Bedrijven die AI slim inzetten, kunnen betere beslissingen nemen en sneller innoveren. Organisaties moeten nu al nadenken over hoe ze AI integreren in hun processen. Een belangrijk advies: zie AI niet als bedreiging, maar als kans om werk slimmer en efficiënter te maken.

• Wil je een bedrijf leiden dat draait op AI? Dan moet je AI leren begrijpen: symbiose is het toverwoord
• Kopen of bouwen? Voor elke AI-toepassing een vraag en zeker binnen de journalistiek

AI als creatief hulpmiddel

Niet alleen in kantoren, maar ook in de creatieve sector wordt AI steeds belangrijker. Kunstenaars, ontwerpers en muzikanten gebruiken AI als een nieuw gereedschap. Zo kan een AI-versie van een stem nieuwe muziek genereren en kunnen AI-tools helpen bij het ontwerpen van producten of het creëren van kunst. Dat betekent niet dat creatieve beroepen verdwijnen, maar wel dat de rol verandert: makers gaan AI sturen en gebruiken om hun werk naar een hoger niveau te tillen.

• Holly Herndon: 'AI is geen vijand, maar een nieuw medium waarmee kunstenaars hun creativiteit kunnen uitbreiden'
• Kan iedereen een ontwerper zijn met de hulp van AI? En zijn UX-designers straks overbodig?

Kwantumtechnologie: revolutie of risico?

Snelle vooruitgang in kwantumtechnologie

Veel mensen denken dat kwantumcomputers nog ver weg zijn, maar experts verwachten binnen vier jaar grote doorbraken. Kwantumcomputers werken op een compleet andere manier dan gewone computers en kunnen enorme hoeveelheden data tegelijkertijd verwerken. Dit biedt kansen voor medische innovaties, klimaatonderzoek en nieuwe materialen. Bedrijven die nu al experimenteren met kwantumtechnologie, kunnen straks een grote voorsprong hebben.

• 'Binnen 4 jaar gaan we verrassende doorbraken zien' : CEO IBM over kwantumcomputers

De dreiging van Q-Day: wanneer encryptie niet meer veilig is

Tegelijkertijd brengt kwantumtechnologie ook risico’s met zich mee. Een van de grootste zorgen is ‘Q-Day’: het moment waarop kwantumcomputers sterk genoeg worden om bestaande versleutelingen te kraken. Dat zou financiële systemen, communicatie en digitale beveiliging in gevaar kunnen brengen. Overheden en bedrijven moeten zich nu al voorbereiden door nieuwe, kwantumbestendige beveiliging te ontwikkelen.

• Dreigende taal over Q-Day: we moeten ons voorbereiden op kwantumtechnologie, of anders...

Mobiliteit: vliegende taxi’s en zelfrijdend vervoer

Vliegende voertuigen worden realiteit

Jarenlang waren 'vliegende auto’s sciencefiction, maar tijdens SXSW kon ik zelf daadwerkelijk in een elektrisch vliegtuigje vliegen. Deze eVTOL-vliegtuigen (elektrische verticaal opstijgende voertuigen) zijn eenvoudig te besturen en kunnen helpen files in steden oplossen. In plaats van dat je een eigen toestel hebt, kunnen mensen zich straks abonneren op luchttaxi-diensten. De uitdaging zit niet in de technologie, maar in regelgeving en infrastructuur.

• Persoonlijk vliegen met de Hexa: de oplossing voor het fileprobleem in steden?
• Wie kan gamen, kan piloot zijn: zelf vliegen met de Hexa van Lift Aircraft (video)

Zelfrijdende taxi's niet langer toekomstmuziek

Ook op de weg wordt vervoer steeds autonomer. In Austin kon je via de app van Uber een zelfrijdende taxi van Waymo bestellen. Mijn ervaring ermee was positief: de auto's rijden beheerst en voelen veilig aan. Het laat zien dat zelfrijdend vervoer van experiment naar praktijk gaat. De vraag is nu hoe steden en wetgeving zich hierop voorbereiden.

• Een ritje in een zelfrijdende taxi van Waymo: minder eng dan je denkt

De toekomst is nu: van baanbrekende technologie tot nieuwe manieren van leven

Doorbraaktechnologieën van 2025

Elk jaar presenteert MIT Technology Review de tien belangrijkste nieuwe technologieën. Dit jaar staat een revolutionaire ruimtetelescoop bovenaan, die ons helpt het heelal beter te begrijpen. Andere grote trends zijn efficiëntere AI-modellen, duurzame vliegtuigbrandstoffen en medische doorbraken zoals nieuwe HIV-preventiemethoden. Opvallend genoeg stonden AI-agents (slimme digitale assistenten) nog net niet in de top 10, omdat ze nog niet betrouwbaar genoeg zijn. Maar dat zal snel veranderen, is de verwachting.

• De 10 baanbrekende technologieën volgens MIT Technology Review en waarom AI-agents de lijst niet haalde

Leven en technologie versmelten

Een van de meest futuristische concepten op SXSW was 'Living Intelligence', volgens Amy Webb de volgende stap waarin AI, biologie en materialen samenkomen. Denk aan computers die werken op biologische neuronen in plaats van chips, of materialen die zichzelf kunnen herstellen. Robots worden bovendien steeds autonomer en kunnen taken uitvoeren die voorheen onmogelijk waren. Dat brengt zowel kansen als ethische vragen met zich mee: hoe reguleren we deze ontwikkelingen, en wat betekent dit voor banen en de samenleving?

• Amy Webb over de opkomst van living intelligence, en: het robottijdperk is eindelijk hier!

Conclusie: mens en technologie moet een samenspel blijven

De toekomst is er sneller dan je denkt. AI, kwantumcomputers en mobiliteitstechnologie veranderen de wereld. De manier waarop we de technologie inzetten, bepaalt of we er echt voordeel uit halen. De grote uitdaging is om innovatie te combineren met menselijke waarden: transparantie, privacy, sociale verbondenheid en ethiek.

De rode draad was dat technologie pas echt succesvol is als het de menselijke ervaring verrijkt. Of het nu gaat om kunstmatige intelligentie, sociale netwerken, luchtmobiliteit of ruimteverkenning, de vraag blijft: hoe maken we de toekomst niet alleen slimmer, maar ook beter? En sowieso ben ik met een hele lijst vragen thuisgekomen. En dat is goed. Het betekent dat ik aan het denken bent gezet. Ik heb op lang niet alle vragen nu een antwoord, maar dat hoeft ook niet. 

• Nog niet uitgelezen? Lees dan hier hoe ik AI inzette voor het maken van alle verslagen

Verantwoording: voor het overzicht van alle thema's heb ik hulp gehad van ChatGPT. Die had toegang tot alles wat ik tijdens SXSW heb ingevoerd en gemaakt. 

Het evenement South by Southwest heeft drie hoofdpijlers: het is een congres, een muziekfestival en een filmfestival. Ik kom hier vooral voor het congres en de inhoud, maar juist de combinatie maakt het zo bijzonder. En het filmfestival is uitgegroeid tot een van de grotere en bekendere van de Verenigde Staten. Elk jaar gaan hier grote producties in première en bekende acteurs komen hier graag. 

Dat ze hier graag komen, heeft veel te maken met de sfeer. Het publiek bestaat uit filmfanaten die heel enthousiast meedoen. Dus er wordt volop gelachen, gegild en geklapt tijdens films. Heel aanstekelijk als je in zo'n zaal zit. De zaal zelf (de meeste grote premières zijn in het mooie Paramount Theatre) helpt natuurlijk ook mee. Een overzicht van wat ik dit jaar zag tijdens het filmfestival. 

The Studio

In deze satirische komedieserie Van Apple TV+ speelt Seth Rogen de rol van Matt Remick, een man die plotseling de leiding krijgt over het legendarische, maar noodlijdende filmproductiebedrijf Continental Studios. Terwijl Hollywood verandert, probeert hij samen met een team van excentrieke filmproducenten en koppige studiohoofden de gloriedagen van de studio nieuw leven in te blazen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zeker met eigenwijze filmmakers, veeleisende sterren en hebzuchtige investeerders op zijn pad. De serie geeft een scherpe en humoristische blik op de filmindustrie en is geproduceerd door Rogen zelf. Tijdens de première kregen we de eerste afleveringen te zien. Over de top, maar lachen! 

Death of a Unicorn

Deze bizarre horror-komedie volgt een vader en dochter, gespeeld door Paul Rudd en Jenna Ortega (Wednesday), die per ongeluk een eenhoorn aanrijden tijdens een autorit. Wat begint als een vreemd ongeluk, krijgt een duistere wending wanneer de baas van de vader (Richard E. Grant) lucht krijgt van de magische krachten van het dier. Hij ziet er een kans in om rijk te worden, maar al snel blijkt dat de eenhoorn niet zonder gevolgen kan worden geëxploiteerd. Een mix van zwarte humor, spanning en surrealistische elementen. Wat deze film leuk maakt is het originele idee: de eenhoorn als moordlustig wezen. 

Holland

In deze psychologische thriller speelt Nicole Kidman de rol van Nancy, een ogenschijnlijk doodgewone lerares en huisvrouw in het kleine stadje Holland, Michigan. Maar wanneer ze vermoedt dat haar man (Matthew Macfadyen) een geheim leven leidt, begint ze haar eigen onderzoek. Hoe dieper ze graaft, hoe meer ze beseft dat er iets heel anders aan de hand is dan ze ooit had gedacht. Regisseur Mimi Cave (bekend van Fresh) brengt een beklemmende sfeer en een spannend verhaal over geheimen en bedrog. Als Nederlander was het extra leuk om deze film te zien: tulpen, windmolens, de klompendans en Amerikaanse acteurs die Nederlands proberen te praten. En als kers op de taart muziek van Rob de Nijs en Wim Sonneveld door de speakers van het theater. Deze moet je eigenlijk wel gaan zien vind ik. 

The Surfer

Een man keert terug naar het Australische strand waar hij in zijn jeugd surfte, in de hoop er opnieuw rust te vinden met zijn zoon. Maar wanneer hij in conflict raakt met een groep lokale surfers die het strand als hun territorium zien, loopt de situatie al snel uit de hand. Wat begint als een persoonlijke zoektocht naar verzoening, verandert in een gevaarlijke machtsstrijd. 'The Surfer' is een spannende en intense film over confrontaties, trots en de gevolgen van het verleden. Nicolace Cage speelt de hoofdrol in deze film en het draait ook vrijwel de hele film helemaal om hem. Heel goed vond ik 'm niet, maar het is wel een maf verhaal. 

Ash

Wanneer een vrouw ontwaakt op een verre, onbekende planeet, ontdekt ze dat haar hele bemanning op brute wijze is omgekomen. Terwijl ze probeert te achterhalen wat er is gebeurd, wordt ze geconfronteerd met een angstaanjagende waarheid die haar eigen bestaan in twijfel trekt. 'Ash' is een duistere, psychologische sciencefictionfilm van regisseur Flying Lotus, bekend om zijn experimentele en visueel indrukwekkende werk. De film combineert spanning, mysterie en een diepere filosofische laag over menselijkheid en overleving. Ik was vooral onder de indruk van Eiza González die de hoofdrol speelde. 

On Swift Horses

Deze sfeervolle film speelt zich af in het Amerika van de jaren 50 en volgt Muriel (Daisy Edgar-Jones) en haar man Lee (Will Poulter), die na de Koreaanse Oorlog proberen een stabiel leven op te bouwen in Californië. Maar hun rust wordt verstoord wanneer Lee’s jongere broer Julius arriveert. Julius, charismatisch maar roekeloos, trekt Muriel mee in een gevaarlijk avontuur vol liefde, verlangen en keuzes die alles kunnen veranderen. 'On Swift Horses' is een romantisch drama met sterke acteerprestaties en prachtige cinematografie. En het is vooral een heel mooi tijdsbeeld, waarvan de regisseur na afloop zei: "In de jaren 50 hadden ze nog niet eens woorden voor LHBTIQ+, maar ook nu zie je nog steeds dezelfde problemen als toen." 

Uvalde Mom

Deze aangrijpende documentaire vertelt het verhaal van Angeli Rose Gomez, een moeder die tijdens de schietpartij op Robb Elementary School in Uvalde, hier in Texas, in 2022 haar twee zoons eigenhandig redde. Terwijl de politie meer dan een uur wachtte met ingrijpen, besloot ze zelf in actie te komen. 19 kinderen en twee docenten werden doodgeschoten. De film volgt haar strijd voor gerechtigheid en haar poging om verandering te brengen in het systeem dat faalde op de dag van de tragedie. 'Uvalde Mom' is een emotioneel en krachtig portret van moed en doorzettingsvermogen. En het is vooral ook en aanklacht: tegen het wapenbeleid, tegen de politie en tegen discriminatie van de Spaanstalige community. Ik had het nog nooit eerder meegemaakt, maar er waren speciaal voor het publiek psychotherapeuten in de zaal die konden helpen als mensen het te heftig vonden. En heftig was het. De moeder was er met haar twee zoons bij. 

The Baltimorons

Op kerstavond breekt Cliff een tand, en dat is het begin van een onverwacht avontuur door de straten van Baltimore. Een beetje gek misschien, een kerstfilm in maart, maar waarom ook niet? Samen met zijn noodtandarts Didi beleeft hij een nacht vol bizarre ontmoetingen, vreemde wendingen en nieuwe inzichten over zichzelf. 'The Baltimorons' is een komische, hartverwarmende film over het lot, vriendschap en de verrassingen die het leven soms biedt. Ik heb hard gelachen! 

 [Door Martijn de Waal]

‘Heus’, zo hield moderator Glen Weyl het publiek op SXSW in Austin voor, ‘er bestaan alternatieve modellen in de wereld waarin technologie en digitale media de democratie wél kunnen versterken.

De relatie tussen digitale media en democratie was een thema dat mij voor vertrek naar Austin behoorlijk bezig had gehouden. SXSW stond immers bekend als een tech-event met een progressief randje, lekker ‘weird’ in een wereld van oprukkende platformefficiëntie en surveilance capitalism. De plek waar ooit Twitter vol optimisme de wereld in werd geslingerd, toen de geest van Al Gore nog over het internet waarde. De information super highway ging een nieuw gouden tijdperk inluiden dat het democratische ethos van het klassieke Athene zou doen herleven.

Hoe zou de tech community hierop reflecteren, vroeg ik me af. Nu we aan het begin staan van een heel ander type ‘golden age’, afgaand op de beloftes van de nieuwe Amerikaanse president?

Disruption, baby, disruption

Het korte antwoord is: veel minder dan ik had verwacht. Ja, er werd hier en daar wel een obligate opmerking gemaakt over ‘he who shall not be named’, maar echte #ophef ben ik niet tegengekomen. In opvallend veel sessies was het: business as usual, in de letterlijke betekenis van het woord: gemeentes, koop onze digital twin software, en al uw problemen worden opgelost. In andere sessies werden zorgen over AI gekoppeld aan optimisme over de aandelenkoersen.

Een crypto-ondernemer vertelde ongegeneerd dat Uber en Airbnb zijn grote voorbeelden waren, omdat die bedrijven - volgens het move fast-and break things-mantra - zich niets aantrokken van bestaande regels en daardoor uit het niets een nieuwe markt wisten te creëren. Disruption, baby, disruption.

Interessant was  - op de dag dat de cryptowereld was uitgenodigd in het Witte Huis en Trump zijn strategische Bitcoin-reserve aankondigde - het inkijkje van de kritische journalist Molly White in het lobbywerk van de cryptowereld tijdens de verkiezingen. Zo hadden ze een persona bedacht van een – volgens White nauwelijks bestaande - gewone Amerikaan als crypto-investeerder. Ze hielden politici voor dat ze de stem van deze Joe Bitcoin zouden verliezen als ze crypto zouden reguleren. En mochten ze voor dat argument doof blijven, dan hadden ze altijd nog een goed gevulde kas achter de hand om de campagne van de opponent een boost te geven.

Alle indicatoren op groen?

In veel van de panels en keynotes die ik bijwoonde, was er weinig zorg over de toekomst. We konden rustig gaan slapen, beloofde de CEO van IBM in zijn keynote interview. Het was nu wel wat onrustig op de beurs. Maar alle lange termijn-indicatoren – inflatie, werkloosheidcijfers- stonden op groen. De koersen zouden wel weer bijtrekken.

Intussen gingen in app-groepen van de Nederlanders berichten rond over lijsten van woorden die niet meer gebruikt mochten worden op overheidswebsites (waaronder woord ‘climate crisis’, ‘hate speech’ en ‘pregnant people’), en berichtte de New York Times over intimidatiepraktijken die ervoor zorgden dat politici uit angst voor hun positie en zelfs de veiligheid van hun gezin geen kritiek meer durfden te uiten op Trump. En schreven Nederlandse media bezorgd over de afnemende persvrijheid in de VS. Bij mij staan de seinen al eventjes niet meer op groen.

Alternatieven

Toch waren er gelukkig ook alternatieve geluiden te horen in Austin. In sommige sessies werd gereflecteerd op publieke waarden in het digitale medialandschap, onder meer ingebracht door het Nederlandse Rathenau-instituut en het groeifonds CIIIC  rond immersive media. Er waren sessies over open source of steward-owned platform-alternatieven als Signal of Bluesky.

 Weird washing, from change to care

Het meest kritisch was Douglas Rushkoff die het festival betichtte van ‘weird-washing’: al die post-punk anarchorock bandjes die downtown Austin ’s avonds overnemen geven het festival niet alleen een boutique-rafelrandje, ze legitimeren ook de platformen en ondernemingen van upcoming start-ups en mainstream tech bro’s als iets edgies en nastrevenswaardig. Zijn oplossing? Terug naar het ‘weirde’ pre-Netscape internet van de usenet psychedelica, de virtual communities en de vrije seks. Daaronder lag een serieuze boodschap, van een verandering in attitude die hij omschreef als van een ‘agent of change’ naar een ‘agent of care’. Zijn motto: probeer te leven in het hier en nu en zo goed als je kan te zorgen voor de mensen om je heen.

<<I find myself slowing changing from an agent of change to an agent of care. I’m less confident in the impact my activism might have on policy than I am about the impact my care may have on other human beings, as well as how they might trickle up to the systems that need changing.>>

AI, sensemaking, uncommon ground & het democratische debat

Zelf was ik – vanuit mijn rol als lector Civic Interaction Design aan de Hogeschool van Amsterdam het meest geïnteresseerd in de sessies waarin Weyls democratische alternatieven gestalte kregen. Daar waren er ook een aantal van. 

In de sessie van Weyl was ook Audrey Tang aangeschoven, de voormalige minister van digitale zaken van Taiwan, en samen met Weyl auteur van het boek Plurality The future of collaborative technology and democracy. Dat boek ademt nog enigszins het oude tech-optimisme van de vroege jaren negentig, en claimt het internet terug als publieke ruimte. Maar dan nu met Web3 technologie en kunstmatige intelligentie.

 Dat is interessant omdat het niet alleen een alternatieve visie voor de ontwikkeling van de democratie biedt, maar deze ook onderbouwt met succesvolle experimenten in Taiwan:

·      Voor Taiwanese online debatplatforms Polis introduceerde Tang de principes van ‘uncommon groud’ en ‘prosocial media’ en ontwikkelde ze met externe partners ‘sense making tools’ die het debat kunnen organiseren, en moderatoren daarin kunnen assisteren. Ook kunnen ze helpen bij het factchecken (‘grounden’) van claims die worden gemaakt.

·      Tang spreekt van een strategie van ‘broad listening’ in plaats van ‘broadcasten’: Algoritmes analyseren bijdragen vanuit alle hoeken van het publieke debat, en gaan op zoek naar overeenkomsten in plaats van juist de verschillen te benadrukken.

·      Soortgelijke algoritmes werden in Taiwan ook ingezet om burgers te betrekken in het wetgevings-proces. Om het probleem van bots en misinformatie te omzeilen, werden mensen actief uitgenodigd doordat ze 200.000 mensen uitnodigden via een SMS, waarin ze een simpele vraag moesten beantwoorden.

·      Een andere strategie in het online debat is ‘pre-bunking’. Door opnieuw bijdragen snel te analyseren wordt manipulatieve content snel herkend, en kan een breder publiek hierover vast geïnformeerd worden.

Van democratische algoritmes naar democatische ruimtes

In een panel later in de week verlegde Deepti Doshi van New Public het perspectief van de algoritmes in het medialandschap naar de inrichting van de ruimte.

<<Onze online ruimtes zijn nu ingericht voor adverteerders. Maar hoe richten we ze zo in dat mensen zich er thuis voelen, zich met elkaar kunnen verbinden en betrokken kunnen raken bij allerhande discussies.>>

 Als metafoor verwees ze naar de inrichting van de zaal. Nu stonden er vier stoelen op een podium, gericht naar tweehonderd stoelen in de zaal. Als je de stoelen in een kring zou neerzetten, zou je een heel andere dynamiek krijgen voor de bijeenkomst. Hoe kunnen we ook over de inrichting van online ruimtes op zo’n manier nadenken?

 New Public is opgericht door Eli Pariser (de auteur van het geruchtmakende boek The Filter Bubble) en richt zich op het stimuleren van online communities waar ‘people can thrive and connect.’ Daarin kunnen media-organisaties en maatschappelijke initiatieven een belangrijke rol spelen, door platform-technologie te combineren met menselijke inbreng.

Community stewards spelen een belangrijke rol bij het opzetten en beheren van online gemeenschappen. Volgens Doshi kunnen zij online ruimtes beheren en daarin de norm stellen voor uitwisseling. Een mooi voorbeeld volgens haar is Front Porch Forum uit Vermont. Dat komen bewoners van Vermont bij elkaar om praktische tips uit te wisselen, elkaar op de hoogte te houden, en soms ook om met elkaar in debat te gaan.

 De basis van democratie is vertrouwen, betoogde Doshi. Dat moet kunnen groeien vanuit allerlei soms ook triviale ontmoetingen en uitwisselingen. Mensen zijn niet altijd bezig met de grote thema’s of het grote politieke debat. Democratie versterk je juist door het creëren van informele uitwisseling.

 Burgerberaad als actieve vorm van democratie

Vanuit zo’n alledaags vertrouwen kunnen wel weer nieuwe vormen ontstaan waarin burgers ook in depth met elkaar kunnen werken aan oplossingen voor maatschappelijke thema’s. Josh Burgess zier daarbij een rol voor  citizen’s assemblies – ook wel: burgerberaden.

 Want uiteindelijk is democratie geen spectators’ sport, betoogt Burgess. Het vereist actieve betrokkenheid van ons allemaal. Recent was hij betrokken bij de organisatie van zo’n beraad in Oregon, rond het thema dakloosheid. Dertig mensen met uiteenlopende achtergronden werden willekeurig geselecteerd. Ze kwamen een hele week bij elkaar om met elkaar in discussie te gaan over het thema en oplossingen te bedenken. Een aantal lessen:

·      Het burgerberaad draait om empathie en storytelling. Neem de tijd om mensen elkaar verhalen te laten vertellen over zichzelf, en hoe zij vanuit hun persoonlijke achtergrond tegen het thema aankijken. Van daaruit ontstaat vertrouwen en empathie, en dat is de basis om gezamenlijk te werken aan oplossingen.

·      Een burgerberaad vereist ook een actieve media-strategie. De verhalen die mensen aan elkaar vertellen, waarin ze uitleggen hoe zij vanuit hun eigen leven tegen een issue aankijken, hebben de potentie om het thema bij een breder publiek onder de aandacht te brengen. Josh werkte met een documentairemaker die het proces volgde. Externe journalisten werden ook actief uitgenodigd om verslag te doen.

·      Josh ziet het burgerberaad ook als een mogelijkheid voor capacity building. Zijn organisatie betrok de lokale universiteit, en trainde de studenten als moderatoren.

·      Het is belangrijk dat bestuur goed is aangehaakt, en dat zij zich vooraf committeren aan de uitkomsten, dat wil zeggen dat ze uitleggen wat ze met de aanbevelingen gaan doen. En als ze deze niet overnemen, moeten ze goed uitleggen waarom niet.

Digital twins: gericht op efficiency of burgerbetrokkenheid?

Tot slot woonde ik nog twee sessies bij over digital twins, vanuit twee hele verschillende gezichtspunten.

De burgermeester van San Jose Matthew Mahan vertelde hoe hij een digital twin aan het ontwikkelen was die onder meer gericht was op het bestrijden van natuurrampen. Het model moet – onder meer door gebruik te maken van satellietbeelden en sensoren – steeds een actueel overzicht geven van bijvoorbeeld de begroeiing in en om de stad, en de droogte, zodat het risico op bosbranden goed in kaart gebracht kan worden. Door zo’n twin ook te laden met andere data, bijvoorbeeld over eigenaarschap van het land, wordt het mogelijk om ook gerichter in te grijpen. Bijvoorbeeld als blijkt dat er op een bepaalde plot wildgroei van droge struiken is ontstaan die bij een eventuele brand het vuur snel zouden kunnen laten verspreiden.

<<Ons gebied is heel versnipperd, met uiteenlopende eigenaren en jurisdicties van lokale en regionale overheden en andere organisaties. Door dat in een systeem bij elkaar te brengen, kun je sneller schakelen en ingrijpen.>> 

Government as a service

Dara Treseder, CEO van Autodesk, een bedrijf dat digitale omgevingen maakt, vertelde hoe die ook worden gebruikt voor de ontwikkeling van scenario’s. Zo was er vervallen fabriek vlak bij een snelweg in Oakland, die vanwege de ligging lang niet werd ontwikkeld. Autodesk hielp met het ontwikkelen van een digital model waarin de nieuw te ontwerpen gebouwen geplaatst konden worden. Door data over lichtinval, snelweggeluiden, en andere omgevingsfactoren te combineren konden uiteenlopende scenario’s worden getest en een oplossing worden bedacht waarin de geluidsoverlast minimaal was. 

Mahan en Treseder  bespraken de voorbeelden vanuit het perspectief van ‘government as a service’. Zij zien de overheid als een organisatie die zo efficiënt mogelijk diensten moet aan bieden aan haar burgers, en daar zo transparant over moet rapporteren, zodat burgers kunnen zien dat hun ‘tax dollars’ efficiënt worden besteed. Digital twins en toenemende sensordata kunnen daarin een belangrijke spelen, menen zij.

Eigenaarschap en actieve burgers

In een sessie eerder op de dag werden digital twins ingezet voor een ander doel: het betrekken van burgers bij de ontwikkeling van hun buurt. Hier was niet efficiëntie en dienstverlening het onderliggende ideaal, maar draaide het erom burgers een gevoel van ‘eigenaarschap’ te geven over de ontwikkeling van hun buurt, hun onderlinge relaties te versterken, en ze te betrekken bij thema’s als klimaatverandering.

Ook hier hadden de initiatiefnemers – Nonny de la Pena, Sultan Sharrief, Kathleen Cohen en Marcela Oliva – een aantal braakliggende plekken in de stad – dit keer Los Angeles – omgezet naar een digitale omgeving. Samen met burgers gebruikten ze het model om te kijken hoe de plot op ecologische verantwoorde wijze kon worden ingevuld met bomen en planten. Gebruikers konden uit een planten-bibliotheek tientallen verschillende planten downloaden en ‘planten’ in de virtuele omgeving die ook weer gevoed was met omgevingsdata over het klimaat, bodemkwaliteit etc. Het model kon vervolgens laten zien hoe de stadstuin zich door de maanden en jaren heen zou ontwikkelen.

Het idee daarachter was dat bewoners elkaar via workshops en het gebruik van de digital twin beter kunnen leren kennen, kennis op kunnen doen over klimaatverandering en de locale ecologie, en van daaruit ook gemotiveerd raken om actief mee te werken aan het ontwikkelen van de stadstuinen. Ook in dat proces kunnen- al dan niet professionele - comunity stewards een belangrijke rol spelen, door initiatieven te ontplooien en aan te jagen, en bijvoorbeeld ook zorg te dragen voor de doorontwikkeling en het beheer van de digital twin.

Conclusie: relaties, liever dan transacties

Door de sessies heen liepen zo verschillende visies op de rol van digitale technologie in de democratische samenleving. In de eerste zijn overheden vooral dienstverleners, en kan tech helpen in het beter organiseren van hun diensten. Daar is natuurlijk weinig op tegen.

Toch kan zo’n benadering ook averechts uitpakken, wanneer ze niet wordt gecombineerd met meer relationele en participatieve benaderingen van democratie. Een overheid die zich reduceert tot het aanbieden van diensten, riskeert dat burgers zich ook vooral als klanten gaan zien. Dat kan weer bijdragen aan een verdere ‘transactionalisering’ van de samenleving. In zijn keynote sprak Scott Galloway in dat verband nog zijn zorgen uit over de toenemende eenzaamheid in de Amerikaanse samenleving, en vooral over het feit dat er groepen jonge mannen opgroeien met een tekort aan sociale skills. De ongemakkelijkheid die sociale interactie in de echte wereld soms met zich meebrengt, gaan ze liever uit de weg. In plaats daarvan zijn er apps, bezorgdiensten, gamewerelden en online porno.

Dat schrikbeeld geldt natuurlijk niet voor iedereen, maar persoonlijk ben ik vooral geïnteresseerd in de vraag hoe de technologie die nu eenmaal een belangrijk onderdeel van onze samenleving is, zo kan worden ingericht en beheerd dat die ook bijdraagt aan de ontwikkeling van sociale relaties. De voorbeelden in de diverse pannels gaven aan dat daarvoor een combinatie van drie factoren nodig is:

·      technologie (algoritmes voor ‘broad listening’, digital twins),

·      architectuur en design (wat is de online equivalent van de ‘front porch’, die uitnodigt tot informele sociale interacties?)

·      community stewardship (een actieve rol voor al dan niet professionele beheerder)

Ik was dan ook verheugd om op SXSW voorbeelden te zien van bedrijven, stichtingen, en ontwerpers die vanuit zo’n visie vorm proberen aan de toekomst, en hoop daar zelf met onze onderzoeksgroep Civic Interaction Design ook weer aan bij te kunnen dragen.

Deze bijdrage is geschreven door Martijn de Waal

Tips van Michelle Obama en dr. Lauri Santos

In het tijdens SXSW25 gepresenteerde Tech Trendreport van de Future Today Strategy Group (FTSG) van de bekende Amy Webb las ik een interessante en opvallende passage over de media:

“Het internet is grotendeels overwoekerd met kwalitatief laagwaardige, door Al gegenereerde media. Consumenten brengen minder tijd door met browsen omdat het onaangenaam - zo niet onmogelijk - is om te vinden wat ze zoeken.”

Steeds meer mensen vinden ‘nieuws browsen’ dus onaangenaam, zo stellen de onderzoekers van Amy Webb. We hebben het hier in Austin tijdens SXSW onderling veel over gediscussieerd over dit issue en vastgesteld dat grote delen van het publiek de continue stroom aan ellendig nieuws zat zijn. Oekraïne, Israël/Gaza, Trump/Musk, ruziënde ministers en parlementariërs. Dag in, dag uit. En dan ook nog de vraag: wat is waar en wat niet? Desinformatie is overal tegenwoordig.

 Dus is de reële vraag: hoe kun je je ‘wapenen’ tegen al die nieuwsellende en ook tegen het overmatig gebruik van je mobiele telefoon door de hele dag social mediakanalen te volgen? Dit dilemma kwam uitgebreid aan de orde tijdens de live opgenomen podcast In My Opinion (IMO) van voormalige First Lady Michelle Obama en haar broer Craig Robinson, die in gesprek gingen met psycholoog dr. Lauri Santos tijdens SXSW25 in Austin.

Yale-docent Santos legde uit dat emoties besmettelijk zijn: “Vergelijkbaar met COVID. We pikken stemmingen op van mensen om ons heen, maar tegenwoordig ook via sociale media. Algoritmen versterken vooral negatieve emoties zoals woede en verontwaardiging, wat leidt tot meer hopeloosheid.”

Santos deelde een nuttige strategie WWW. "What for, Why now, What else.” Vrij vertaald:

·      Waarvoor gebruik je je telefoon?

·      Waarom juist nu?

·      Wat mis je terwijl je op je telefoon zit?

De psycholoog adviseerde verder de 24/7 nieuwscyclus te beperken. "Je kunt echt goed geïnformeerd blijven met 80% minder tijd op je telefoon.”

Ook Michelle Obama had nog wel wat praktische tips hoe je je het beste kunt omgaan met ‘de overwoekering van laagwaardige door AI gegenereerde media.’

"Leg je telefoon weg en zorg voor meer rechtstreekse menselijke interactie. Je kunt niet leven via social media. Zorg ervoor dat je niet afhankelijk wordt van online platforms en stop met het lezen van de commentaren. Goed geïnformeerd blijven heeft niets te maken heeft met de commentaarsectie, maar wel alles met de inhoud van de verhalen die je tot je neemt.”

Samenvattend is de belangrijkste boodschap van Lauri Santos dat we, zelfs in moeilijke tijden, controle moeten houden over ons eigen geluk. Door bewuste keuzes te maken in hoe we omgaan met technologie; door verbinding te zoeken met anderen; en door aandacht te besteden aan kleine vreugdes, kunnen we onze mentale weerbaarheid versterken.

“Echte voldoening komt uit menselijke verbinding, niet uit materiële zaken of sociale status.”

Met dit mooie en zeer ware citaat rond ik mijn laatste stukje af van @SXSW25.

Door Gerard Dielessen

De voormalige first lady van de Verenigde Staten Michelle Obama hield het netjes tijdens South by Southwest 2025 (SXSW25) in Austin. Ze ging op een impliciete manier in op de wijze waarop populistische leiders op dit moment de wereld verdelen en hoe je daar als individu mee om kunt gaan. Geen rechtstreekse verwijten of scherpe politieke oordelen. Ze pleitte in het gesprek met haar broer Craig Robinson vooral voor verbinding en nuance.

Navigeren door een verdeelde wereld en in een tijd waar van mondiale spanning is volgens de charismatische Michelle Obama geen sinecure. Ze probeerde met haar uitspraken zowel persoonlijke als maatschappelijke perspectieven mee te geven tijdens haar optreden. Ik zet de belangrijkste perspectieven van Michelle Obama op een rij.

Sociale mediabubbels en informatieconsumptie

Obama waarschuwde nadrukkelijk voor de gevaren van eenzijdige informatieconsumptie via sociale media. "We cannot get so trapped by social media that we feel so caught up into the one way we get information. We've got to broaden our spectrum, and we must get off the phone," stelde ze krachtig. Deze uitspraak raakt aan een kernprobleem van onze tijd: hoe algoritmes onze perceptie van de werkelijkheid vervormen en bijdragen aan polarisatie door ons voornamelijk content te tonen die onze bestaande overtuigingen versterkt.

De voormalige first lady ging nog verder in haar kritiek op sociale media door jongeren te adviseren: "You cannot live through social media. I don't think I have ever once looked at a comment section, period... I would implore young people to stay. Don't let that negative energy enter into your space". In een wereld waar online haat en desinformatie toenemen, benadrukte Obama het belang van het beschermen van je geestelijke gezondheid door grenzen te stellen aan digitale invloeden en dus het gebruik daarvan.

Leiderschap en persoonlijke verantwoordelijkheid

Een centraal thema in Obama's bijdrage was de balans tussen persoonlijke verantwoordelijkheid en maatschappelijk leiderschap. "Our mom used to say, you're responsible for your own happiness. And that was some of the most empowering advice she ever gave us", zo deelde ze met het publiek. Deze filosofie van eigen verantwoordelijkheid vormt een tegenwicht tegen het gevoel van machteloosheid dat velen ervaren in tijden van geopolitieke onrust.

Over leiderschap was Obama even duidelijk: "Going high is important, because going high is the model, especially if you have a platform like we did for eight years. Yeah, it's easy to get on a big platform and rile people up and to say hateful things and to make fun of people. Of course, anybody can do that. Any leader can do that". Deze uitspraak vormt een impliciete kritiek op populistische leiders die polariserende retoriek gebruiken om steun te verwerven, en biedt een alternatief model voor leiderschap gebaseerd op verbinding in plaats van verdeeldheid.

Collectieve actie en historisch perspectief

Obama plaatste de huidige uitdagingen in een breder historisch perspectief door te verwijzen naar haar vaders ervaringen: "Our father, Fraser Robinson didn't retreat with all that he could have retreated from in times a lot tougher than this, because he wanted to lay a foundation for us that we have that obligation, all of us, to do the same thing. We can't afford to be hopeless..." Veerkracht biedt troost en context voor de huidige maatschappelijke spanningen.

Collectieve actie is volgens haar een must do: "The truth is, is that the small power that each of us has to do something right in front of us. If we're all doing that, that outweighs anything that some big leader somewhere can do". Hiermee laat ze weten een diep geloof te hebben in democratische grondwaarden. Ze gelooft heel nadrukkelijk dat de collectieve kracht van individuele acties uiteindelijk effectiever is dan het handelen van machtige autocratische leiders.

Herdefiniëren van waarden en menselijke verbinding

In een wereld die steeds meer bepaald wordt door materiële en technologische vooruitgang, pleitte Michelle Obama voor een herijking van waarden. "I guarantee you that having stuff or money or fame, all the things that right now seem to be so important... in my experience, that really, truly is not the key to happiness..." Met deze boodschap nodigde ze haar publiek uit tot reflectie over hoe economische ongelijkheid en materialisme bijdragen aan maatschappelijke spanningen.

Obama sloot af met wellicht haar meest diepgaande observatie: "What it means to be human isn't whether we get to space or how much money we have on our bank account. It's really how we treat each other, how do we make each other feel, really reordering your steps to be that person in the world..." Deze oproep tot een fundamentele herwaardering van menselijke relaties boven technologische of economische prestaties biedt volgens haar een krachtig tegenwicht tegen de huidige geopolitieke verhoudingen die vaak gedreven worden door macht en dominantie.

Michelle Obama's toespraak tijdens SXSW25 vormde wat mij betreft niet alleen een interessante persoonlijke reflectie, maar ook een maatschappelijke richting voor hoe we kunnen ‘navigeren’ door een gepolariseerde wereld. Door de nadruk te leggen op persoonlijke verantwoordelijkheid, kritisch mediagebruik, historisch perspectief en menselijke verbinding, bood ze handvatten voor zowel individuele veerkracht als maatschappelijke verandering in een tijd van toenemende spanningen en verdeeldheid.

Ik vond het overigens geen straf om drie uur in de rij te staan om bij deze sessie te kunnen zijn.

Keynote: Don't Die with Bryan Johnson

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

De afsluitende sessie van deze SXSW was er eentje die een aantal keren mijn wenkbrauwen deed fronsen. Ik was vooraf gewaarschuwd, maar alsnog was ik verbaasd hoe iemand zo overtuigd kan zijn van een verhaal en het zo betrouwbaar lijkt te brengen, zonder dat het ooit geloofwaardig werd. Maar oordeel zelf.

Bryan Johnson opent zijn keynote op SXSW niet met een futuristische voorspelling, maar met een ademhalingsoefening. "Blijf doorademen, houd je ogen gesloten", zegt hij tegen de zaal. "Vandaag gaan we het hebben over de belangrijkste onderwerpen van ons leven: leven en dood." Johnson, ondernemer en oprichter van Project Blueprint, heeft een duidelijke missie: hij wil niet sterven. En als het aan hem ligt, hoeft niemand dat meer te doen.

'We kunnen het verouderingsproces omkeren'

Johnson staat bekend om zijn extreme anti-verouderingsregime. Hij meet obsessief zijn biologische leeftijd en experimenteert met methodes om zijn lichaam jong te houden “Mensen denken dat het een ijdelheidsproject is", zegt hij, "maar gezondheid is een gedeelde ervaring. Het is makkelijker om gezond te zijn als de mensen om je heen ook gezond zijn."

Zijn aanpak is radicaal en wetenschappelijk onderbouwd, beweert hij. Hij meet niet alleen zijn algemene gezondheid, maar de biologische leeftijd van al zijn organen. “Mijn hart is 37, mijn diafragma is 18, mijn linkeroor is 64", somt hij op. Zijn doel: alle lichaamsdelen zo jong mogelijk houden, met als ultieme ambitie de dood uitstellen of zelfs voorkomen. "Mijn lichaam functioneert in veel opzichten als dat van een 18-jarige."

'Doodgaan maakt je verdrietig'

Een van de kernpunten van zijn betoog: sterven is geen gegeven. Het is een probleem dat opgelost kan worden. "We zijn misschien de eerste generatie die niet sterft", stelt hij. Hij vergelijkt het idee met hoe mensen in de 19de eeuw reageerden op de ontdekking van bacteriën: eerst werd het afgedaan als waanzin, maar later bleek het de sleutel tot een gezonder leven.

Toch merkt hij op dat zijn missie weerstand oproept: “Ik ga de wereld rond en zeg dat doodgaan slecht is en ik krijg daar bakken kritiek over. Waarom? "Volgens Johnson omdat de dood diep verankerd zit in onze manier van denken. "Maar", zegt hij, "dat betekent niet dat het onvermijdelijk is."

'Cultuur maakt ons verdrietig'

Naast veroudering zelf, hekelt hij de moderne levensstijl. "De normen van 2025 maken ons verdrietig", zegt hij. Slechte voeding, alcohol, te weinig slaap: allemaal factoren die niet alleen onze gezondheid verslechteren, maar ook ons geluk ondermijnen. "We leven in een wereld waarin mensen verdienen aan jouw ongelukkig zijn."

Daartegenover plaatst hij zijn visie op geluk: goed slapen fit zijn een heldere geest hebben. “Je kunt gezond zijn en plezier hebben. Je kunt ambitieus zijn en gezond blijven. Je kunt een goede ouder zijn en gezond zijn." Hij is zelf het bewijs, beweert hij. “Mensen zeggen dat ik zo druk bezig ben met niet sterven, dat ik niet leef Maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest."

'Niet sterven is voor iedereen'

Johnson weet dat zijn ideeën ethische vragen oproepen, maar volgens hem is het concept ‘niet sterven’ universeel. “Je kunt christen zijn en niet sterven. Je kunt atheist zijn en niet sterven. Dit is de meest vriendelijke ideologie ter wereld."

Hij erkent dat er nog veel vragen zijn. “Toen Amerika een democratie werd, hadden ze ook niet alle antwoorden. We hebben tijd nodig om uit te zoeken hoe dit werkt." Maar één ding is voor hem zeker: “We zijn gezegend met bewustzijn. Laten we dat niet verspillen."

'Je hebt geen miljoenen nodig'

Voor degenen die denken dat zijn methode alleen voor de superrijken is: Johnson stelt dat iedereen de basis kan toepassen. “Ik geef je 20 procent van de strategieën waarmee je 80 procent van de voordelen behaalt." De belangrijkste? Goede slaap. Johnson claimt de beste slaapscore ooit te hebben behaald en stelt dat slaap het fundament is voor een langer en gezonder leven. "Mensen zeggen dat cheat days oké zijn, maar cheat days worden cheat weken en cheat maanden. Doe het niet."

Zijn boodschap is: "We staan op het meest bijzondere moment in de geschiedenis van de mensheid. Dit is onze kans op een buitengewone toekomst. Maar daarvoor moeten we nu helder en gefocust zijn." En zijn afsluitende woorden: “Wees sterk. Negeer de culturele normen die je ongelukkig maken. Kies gezondheid en kies voor het leven."

Even bijkomen

Ik moest er even van bijkomen. Hij inspireert vast een hoop mensen. De hele zaal deed ook braaf met hem mee en een deel van wat hij zegt kan ik volgen, maar het is ook wel ontzettend veel opportunisme als je het mij vraagt. 

En veel van wat hij zegt, blijft toch vooral een soort grote gok. Want als je zoveel tegelijkertijd doet, hoe kun je dan nog weten welk effect wat precies heeft? Nee, mij overtuigt hij niet. Integendeel zelfs. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Door: Gerson Veenstra

Wat was het hoogtepunt van je SXSW dit jaar? Die vraag krijg ik vaak als ik weer terug ben in Nederland. Normaal vind ik het lastig daar een antwoord op te geven. Het zit 'm voor mij nooit in één sessie of belevenis, het is meer het geheel. Dit jaar is dat anders. De reden? Ik mocht zelf vliegen met de HEXA van LIFT Aircraft. Gisteren woonde ik er al een sessie over bij en schreef ik erover. 

Een korte training

Ik zat nog aan mijn ontbijt toen ik een telefoontje kreeg: "Kun je over 20 minuten bij The Long Center zijn voor een vlucht met LIFT?" Ik had er wel op gehoopt, maar niet verwacht. Je moest je aanmelden voor een wachtlijst en kon dan een uitnodiging krijgen, maar ik dacht: dat hebben vast tienduizenden mensen gedaan. Wat is de kans? Ik hoefde uiteraard niet lang na te denken. Ik pakte snel mijn spullen bij elkaar en sprong op de elektrische step. 

Daar aangekomen, bleek dat ik in de allereerste groep van vier zat. Gisteren zouden er ook vluchten zijn, maar die moesten geannuleerd worden vanwege de wind. We moesten een tijdje wachten, omdat ze nog niet helemaal klaar waren met de voorbereidingen en voor een korte training. En voor het tekenen van een enorme waiver uiteraard. 

Vliegsimulator

"Een ingekorte training, omdat het maar om een korte vlucht gaat", was de uitleg. Het stelde ook niet veel voor. Een beetje theorie en een paar minuten in een simulator die heel realistisch aanvoelde. Wat me vooral verbaasde was hoe simpel het was. Het enige wat je echt moest leren, wat hoe de joystick werkte. Dat is alles. 

Het opstijgen, gaat met een knop op de joystick, net als het terugkeren naar de basis als het landen. De HEXA ziet eruit als een grote drone en zo bedien je het ding ook. 

Mag ik dit de hele dag doen? 

Ik vond het echt een fantastische ervaring. Vooral hoe gemakkelijk het is en hoe leuk. Ik zou dit de hele dag willen doen. Of dit de toekomst is en of we dit in Nederland gaan zien? Geen idee. Ik hoop het! Net als de zelfrijdende taxi die ik eerder deze week al probeerde. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Een aantal grote namen is dit jaar relatief laat bekendgemaakt. Onder hen: Michelle Obama (voormalige First Lady), samen met haar broer Craig Robinson (basketbalcoach). Ze zijn samen een podcast begonnen: IMO. Over hoe het is om broer en zus te zijn, maar ook over de lastige dingen in het leven. De populairste sessie deze SXSW. 

Een bijzondere band tussen broer en zus

Wat meteen opviel tijdens deze sessie was de hechte band tussen Michelle en Craig. Ze groeiden samen op in een klein appartement in Chicago, waar hun ouders hen een belangrijke basis meegaven: wees dankbaar, werk hard en zorg voor elkaar. "Craig was altijd degene die alles wilde voorbereiden, alsof hij als kind al wist dat het leven uitdagingen zou brengen", vertelde Michelle met een glimlach. "Hij maakte zelfs noodplannen voor het geval er brand uitbrak."

Craig lachte en haalde herinneringen op aan hun vader, Fraser Robinson, die ondanks zijn M.S. nooit klaagde. "Onze vader kon steeds minder bewegen, maar hij stond elke dag op en ging werken. Niet omdat het moest, maar omdat hij vond dat dat hoorde," zei hij. "Hij leerde ons dat je niet altijd controle hebt over wat je overkomt, maar wel over hoe je ermee omgaat."

Omgaan met tegenslagen

Michelle knikte instemmend en vertelde hoe hun moeder, Marian Robinson, hen leerde om niet te veel stil te staan bij tegenslagen. "Als we thuis kwamen met een klacht, zei ze steevast: ‘O, is dat zo? Wat ga je eraan doen?’ Het was haar manier om ons te laten inzien dat klagen niets oplost, actie wel."

Hun opvoeding draaide niet om grootse dromen of ambitie om de wereld te veroveren. "Onze ouders wilden gewoon dat we fatsoenlijke, verantwoordelijke mensen werden", vertelde Craig. "Succes werd niet gemeten in geld of status, maar in hoe je anderen behandelde."

Hoop en geluk beginnen bij jezelf

Vanuit hun persoonlijke verhalen brachten Michelle en Craig het gesprek naar een breder thema: hoe vind je geluk in een wereld die soms onzeker en overweldigend aanvoelt? Dr. Laurie Santos sloot hierbij aan met een belangrijke boodschap: "Negatieve emoties zijn normaal in een abnormale wereld. Het is logisch dat je je soms overweldigd voelt, maar het helpt om te beseffen dat je niet de enige bent."

Een van de kernboodschappen van de sessie was dat geluk geen einddoel is, maar een proces. "Je kunt niet wachten tot de wereld perfect is om gelukkig te zijn", zei Michelle. "Je moet zelf bepalen waar je je energie op richt."

Verwachtingen realistisch houden

Craig vulde aan: "Onze vader leerde ons dat je verantwoordelijkheid moet nemen voor je eigen geluk. Je hebt niet altijd controle over omstandigheden, maar je hebt wél controle over je houding en hoe je ermee omgaat."

Daarnaast benadrukten ze hoe belangrijk het is om je verwachtingen realistisch te houden. "Vandaag de dag lijkt geluk gelijk te staan aan perfectie en succes," zei Michelle. "Maar geluk zit niet in het grootse, het zit in de kleine dingen."

Wat kun je doen? Concrete stappen naar een gelukkiger leven

Na deze persoonlijke verhalen gingen de sprekers dieper in op wat je zelf kunt doen om geluk te vinden, zelfs in onzekere tijden:

• Bouw echte connecties: social media verbindt, maar kan ook isoleren. "Zorg dat je offline contact houdt met vrienden en familie", adviseerde Dr. Santos. "Echte gesprekken en menselijke verbinding zijn de sleutel tot mentaal welzijn. Zelfs een kort gesprek met een vreemde kan al een positief effect hebben."
• Beperk nieuwsconsumptie: "Je hoeft niet 24/7 het nieuws te volgen om geïnformeerd te blijven", zei Obama. "Wees selectief in wat je leest en kijk naar wat je energie geeft in plaats van alleen maar wat je uitput. Doomscrollen helpt niemand."
• Zoek kleine momenten van vreugde: "Geluk is niet altijd groots", legde Dr. Santos uit. "Het zit in de kleine dingen: een goed gesprek, een mooi liedje op de radio, een glimlach van een vreemde. Leer die momenten op te merken en te waarderen."
• Neem verantwoordelijkheid voor je energie: volgens Michelle Obama is negativiteit besmettelijk, maar positiviteit ook. "Je hebt een keuze in wat je verspreidt. Gebruik je platform, of dat nu social media is of je directe omgeving, om hoop en steun te delen in plaats van alleen frustratie."
• Zorg voor je lichaam: "Mentale gezondheid en fysieke gezondheid zijn nauw met elkaar verbonden", zei Obama. "Zorg voor voldoende slaap, eet voedzaam en beweeg regelmatig. Het klinkt simpel, maar het maakt een wereld van verschil."
• Gebruik je stem en handel naar je waarden: "Hopeloosheid leidt tot passiviteit", waarschuwde Dr. Santos. "Maar hoopvolle mensen zijn actiever in hun gemeenschap, stemmen vaker en helpen vaker anderen. Als je verandering wilt, moet je meedoen."

Een oproep aan de jonge generatie

De sessie eindigde met een duidelijke oproep aan jonge mensen: blijf niet hangen in cynisme. "Als we allemaal denken dat het geen zin heeft, dan gebeurt er ook niets", zei Craig Robinson. "Hoop is niet naïef, het is noodzakelijk."

Michelle Obama sloot af met een krachtige boodschap: "Laat je geluk niet afhangen van externe factoren. Vind een doel, iets waarin je kunt bijdragen. Als je iets doet voor een ander, hoe klein ook, zul je merken dat het ook jou gelukkiger maakt."

Ze wees ook op het belang van perspectief: "De wereld heeft altijd uitdagingen gekend. Maar mensen hebben altijd manieren gevonden om vooruit te gaan. Je hoeft niet alles in één keer op te lossen, maar je kunt wel een positieve bijdrage leveren, hoe klein ook."

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Tijdens eigenlijk iedere SXSW-editie laat ik mij verrassen door een bijzonder gesprek op het podium van Ballroom D van het Austin Convention Center. Omdat ik al heel wat ‘South by’ conferenties heb bijgewoond schieten de namen van William Shatner (Captain Kirk van Startrek), Sadiq Kahn (de burgemeester van Londen), Christiana Amanpour (verslaggever CNN) en Katie Couric (journalist) door mijn hoofd. Memorabele keynotes allemaal. Daar kan sinds de editie 2025 moeiteloos popicoon en oprichter van Creedance Clearwater Revival John Fogerty moeiteloos aan worden toegevoegd.

Wat een aangenaam en onderhoudend gesprek had Fogerty met Tom Morello van de band Rage Against the Machine. Onder andere bekend van het nummer Killing in the Name, een aanklacht tegen het brutale en gewelddadige politieoptreden in 1992 tegen de protesten van zwarte burgers waarbij Rodney King om het leven kwam. Ook John Fogerty schreef vele protestsongs gedurende zijn ruim vijftig jaar lange muzikale loopbaan. De bekendste is misschien wel ‘Fortunate Son.’

Natuurlijk ging het over de betekenis en de waarde van protestsongs. Juist ook in deze tijd. Fogerty onthulde dat ‘Fortunate Son’ schreef vanuit zijn persoonlijke frustratie tijdens zijn militaire dienstplicht in de jaren '60.

"Ik was dienstplichtig in 1966 en deed actieve dienst in het leger. Tegelijkertijd zag je op televisie dat bepaalde senatoren hun zonen in de Nationale Garde kregen of dat zakenmagnaten hun zonen vrijkochten van militaire dienst," vertelde Fogerty. Deze onrechtvaardigheid trof hem diep, zo werd duidelijk tijdens het gesprek: "Dat maakte me echt kwaad. Het was niet eerlijk. Het waren de rijke mensen die ons, de gewone burgers, de wet voorschreven."

John Fogerty schreef het nummer in 1969 in een soort van creatieve uitbarsting geschreven. "In ongeveer twintig minuten had ik het hele nummer op papier gezet. Ik denk dat ik een soort openbaring had," aldus Fogerty over het ontstaan dit iconische nummer.

Hier onder de lyrics van Fortunate Sun:

Some folks are born made to wave the flag
Hoo, they're red, white and blue
And when the band plays "Hail to the chief"
Ooh, they point the cannon at you, Lord

It ain't me, it ain't me
I ain't no senator's son, son
It ain't me, it ain't me
I ain't no furtunate one, no

Lord, don't they help themselves, Lord?
But when the taxman come to the door
Lord, the house lookin' like a rummage sale, yeah

It ain't me, it ain't me
I ain't no millionaire's son, no, no
It ain't me, it ain't me
I ain't no fortunate one, no

Yeah-yeah, some folks inherit star-spangled eyes
Hoo, they send you down to war, Lord
And when you ask 'em, "How much should we give?"
Hoo, they only answer, "More, more, more, more"

It ain't me, it ain't me
I ain't no military son, son, Lord
It ain't me, it ain't me
I ain't no fortunate one, one

It ain't me, it ain't me
I ain't no fortunate one, no, no, no
It ain't me, it ain't me
I ain't no fortunate son, no, no, no
It ain't me, it ain't me...

Fogerty en Morello benadrukten hoe muziek als katalysator dient voor maatschappelijke bewustwording. Zo vertelde Fogerty hoe zijn favoriete volksmusicus Pete Seeger hem politiek beïnvloedde: "Pete schreef het nummer 'Where Have All the Flowers Gone?' dat op een hele eloquente manier een verhaal vertelt over politiek, oorlog en over de triestheid ervan".

Beide muzikanten waren het met elkaar roerend over eens dat in een tijd van extreme polarisatie muziek een belangrijke bindende drijvende kracht kan zijn om juist verbinding te creëren. "Muziek is een bindende kracht; iets dat mensen samenbrengt en begrip creëert," zo stelde Fogerty. Hij deed een hartstochtelijk beroep op jonge songwriters: "Ga aan het werk! We hebben je nu nodig’, verwijzend naar het huidige gure politieke klimaat in de VS en daarbuiten.  “We hebben muzikanten nodig die het nieuwe 'Where Have All the Flowers Gone?' schrijven voor deze tijd.”

Uit het gesprek bleek ook dat Fogerty's persoonlijke strijd om de rechten van zijn eigen muziek terug te krijgen na vijf decennia uiteindelijk is gelukt. "Het ging mij niet zozeer om het zakelijke aspect”, zo zei hij. En: ”Voor mij is het heel belangrijk dat de liedjes zijn teruggekeerd naar de auteur." deelde Fogerty emotioneel met het publiek. “Een rechtzetting van het onrecht dat mij werd aangedaan toen ik als jonge artiest een slecht contract tekende.”

Fogerty's afsluitende woorden benadrukten nogmaals de betekenis van muziek als verbindende factor: "Ik geniet ervan dat jullie mijn liedjes zingen, dat jullie luisteren naar de boodschap, wat die ook mag zijn. En dat is wat mij gaande houdt".

In een wereld die steeds meer verdeeld lijkt, bood het gesprek tussen deze twee generaties muzikanten een mooie herinnering aan hoe protestsongs grenzen kunnen overstijgen en mensen kunnen verenigen rond gedeelde waarden en streven naar rechtvaardigheid. De nalatenschap van nummers als "Fortunate Son" ligt niet alleen in hun de historische betekenis, maar ook in het vermogen om actuele thema’s als onrechtvaardigheid, oorlog en klassenongelijkheid te blijven aankaarten. Heel mooi en actueel dus.

Fogerty treedt trouwens op 23 juni op in de Ziggodome met zijn Celebration Tour.

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Het voordeel van een sessie met maar één spreker is dat het meestal een redelijk gestructureerd verhaal is. Het nadeel kan zijn, dat het een beetje een promopraatje is. Bij deze sessie, was dat laatste een beetje een risico. Waar ik vooral benieuwd naar ben, is of de spreker ook ingaat op hoe AI-agents kunnen overnemen wat zijn bedrijf nu doet en hoe ze daar dan mee omgaan. Maar daar ging hij helaas niet op in en hij kon er ook geen vragen over beantwoorden: "Ik werk er nog maar net." 

De belevingssector groeit explosief

De uitgaven aan ervaringen nemen sneller toe dan die aan fysieke producten. In 2024 stegen de uitgaven aan entertainment, sport en reizen in de Verenigde Staten met 32 procent, terwijl de bestedingen aan basisbehoeften zoals boodschappen met 21 procent groeiden. Volgens Ben Samuels van Easol laten onderzoeken zien dat vooral jongere generaties, zoals millennials en Gen Z, liever investeren in belevenissen dan in materiële bezittingen.

Uit een recente enquête van The New York Times blijkt dat 86 procent van Gen Z meer uitgeeft aan live-evenementen dan ze zich eigenlijk kunnen veroorloven, vaak gedreven door de angst om iets te missen (FOMO). "Ik kan dat persoonlijk bevestigen", grapte Samuels. "Het geld dat ik vorig jaar aan play-off honkbalkaarten heb uitgegeven, was schrikbarend."

Naast vermaak bieden ervaringen ook welzijnsvoordelen. Studies laten zien dat geld uitgeven aan belevenissen op de lange termijn meer geluk oplevert dan de aanschaf van spullen. Samuels citeerde een onderzoek uit de Britse krant The Guardian, waarin werd geconcludeerd dat culturele en kunstzinnige activiteiten een positief effect hebben op mentale gezondheid, zoals het verminderen van stress en depressie. "Op dit moment worden jullie allemaal blijkbaar gezonder, simpelweg door hier te zijn", zei hij met een knipoog.

Een ticket is maar het begin

De manier waarop mensen evenementen beleven, verandert ingrijpend. Waar vroeger een ticket genoeg was, verwachten bezoekers nu een complete ervaring. Naast toegang boeken ze accommodaties, exclusieve activiteiten en extra’s zoals VIP-arrangementen of culinaire belevenissen. "Vandaag hoorde ik zelfs dat je op sommige festivals een privé-toilet kunt huren", vertelde Samuels. "Dat vond ik een briljant idee."

Een opvallende trend is ‘competitief sociaal vermaak’, waarbij spel en sociale interactie worden gecombineerd. Denk aan luxe minigolfbanen met cocktailbars, escaperooms met virtualreality of interactieve spellen in nachtclubs. Doordat jongere generaties minder alcohol drinken, zoeken zij nieuwe vormen van vrijetijdsbesteding. "Investeerders pompen miljoenen in deze concepten", zei Samuels, "omdat ze zien dat dit de toekomst van het nachtleven en sociale entertainment zal bepalen."

Kunstmatige intelligentie maakt ervaringen persoonlijker

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in de belevingssector. "Binnenkort zal niemand meer zelf zoeken naar festivals", voorspelt Samuels. "AI zal leren wat je leuk vindt en je direct evenementen aanbevelen die bij je passen." In de nabije toekomst zou iemand simpelweg kunnen aangeven: "Ik wil een muziekfestival met luxe zitplaatsen en een boutique hotel in de buurt", waarna AI alles regelt.

Ook tijdens evenementen zal AI de ervaring verbeteren. Slimme systemen kunnen bezoekersstromen analyseren en helpen drukte te spreiden. AI-gestuurde klantenservice kan vragen direct beantwoorden en suggesties doen op basis van individuele interesses. "De echte magie van AI is dat het ervoor zorgt dat elke ervaring uniek aanvoelt", zegt Samuels.

Onderzoek wijst uit dat 83 procent van de consumenten bereid is persoonlijke gegevens te delen als dat leidt tot een betere ervaring. "De uitdaging is niet of je AI moet gebruiken, maar hoe je het gebruikt zonder het vertrouwen van je bezoekers te verliezen", benadrukt hij.

De uitdagingen voor organisatoren

Ondanks de groeiende markt staan organisatoren onder druk. De kosten voor het organiseren van evenementen zijn de afgelopen jaren met gemiddeld 30 procent gestegen. "Sommige artiesten annuleren complete tours omdat ze financieel niet haalbaar zijn", zei Samuels. "Festivals gaan op pauze, simpelweg omdat de rek er financieel uit is."

Daarnaast verwachten bezoekers meer dan alleen een optreden. Wie honderden euro’s uitgeeft aan een evenement, wil een soepele ticketverkoop, duidelijke prijzen en extra’s die de ervaring verrijken. Tegelijkertijd blijven fans gefrustreerd door hoge servicekosten en speculanten die tickets opkopen en voor woekerprijzen doorverkopen. "Fans verliezen hun vertrouwen in het proces, en dat schaadt de hele sector", waarschuwt Samuels.

De toekomst: meer controle en transparantie

Om relevant te blijven, moeten organisatoren slimmer omgaan met ticketverkoop en publieksbeleving. Dat betekent directe ticketverkoop zonder tussenpartijen, transparante prijzen en een beter gebruik van klantgegevens. "Lange tijd hebben externe platforms en verouderde ticketmodellen bepaald hoe evenementen worden verkocht en gemonetariseerd", zei Samuels. "Maar dat verandert nu."

Door bezoekers een soepele boekingservaring te bieden en extra’s zoals accommodatie en VIP-arrangementen direct aan te bieden, kunnen organisatoren meer inkomsten genereren zonder afhankelijk te zijn van externe platforms. "Het begint allemaal bij controle", legde hij uit. "Eigen data, geen verborgen kosten en een verkoopproces dat naadloos en transparant verloopt."

Toekomstbestendige evenementen

Live-evenementen blijven belangrijk, zelfs in economisch uitdagende tijden. Mensen blijven investeren in ervaringen, omdat deze sociale verbindingen en blijvende herinneringen creëren. "We leven in een tijd waarin digitale schermen ons leven beheersen", zei Samuels. "Maar tegelijkertijd is er een groeiende behoefte aan echte, tastbare ervaringen. Dat is waarom de belevingssector zal blijven groeien."

De uitdaging voor de industrie is om deze groeiende vraag om te zetten in duurzame, winstgevende en toekomstbestendige evenementen. "De beleving begint niet pas bij binnenkomst, maar al bij de eerste klik op een ticketpagina", concludeerde Samuels. "Wie dat begrijpt en daarop inspeelt, heeft de toekomst in handen."

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Oké, duim even voor me. Goed? Ik sta op de wachtlijst voor een testvlucht met de HEXA van LIFT Aircraft. Als ik mag (en als het weer het toelaat), krijg ik morgen een sms en moet ik binnen 10 minuten aangeven of ik kan. Ik deed al een ritje met een zelfrijdende taxi (kijk hier hoe dat ging), maar zo'n vluchtje in een 'vliegende auto' waar je helemaal alleen in zit, lijkt me nog leuker. Deze sessie gaat erover. Opnieuw is dit een ontwikkeling waar al heel lang over gesproken wordt, die nu werkelijkheid wordt. 

Zijn vrouw zou het nooit aandurven

Matt Chasen, oprichter en CEO van LIFT Aircraft, vertelde het publiek lachend dat zijn vrouw het nooit zou aandurven om in een HEXA te vliegen. "Zij zegt: 'Nooit van mijn leven!'" Maar volgens Chasen is het helemaal niet zo eng als het lijkt. 

Tijdens de sessie sprak hij over hoe LIFT Aircraft de drempel naar persoonlijk vliegen wil verlagen. Niet als sciencefiction, maar als een tastbare, werkende oplossing voor mobiliteit. "Mensen willen wat de Jetsons ons beloofden, dit is onze kans om die droom waar te maken."

HEXA: een vliegende scooter?

Wie HEXA voor het eerst ziet, denkt misschien aan een uitvergrote drone. Het toestel heeft 18 propellers, is lichtgewicht en volledig elektrisch aangedreven. Maar het bijzondere is dat het ontworpen is om door gewone mensen bestuurd te worden. "Je bent geen passagier, je bent de piloot", benadrukte Chasen. 

In plaats van een lange en dure pilotenopleiding, krijgen gebruikers een korte training en nemen ze zelf plaats in de cockpit. Met een simpele joystick kunnen ze opstijgen en vliegen, terwijl geavanceerde software en sensoren ervoor zorgen dat het veilig blijft. "Het voelt een beetje alsof je een e-scooter bestuurt, maar dan in de lucht."

Geen verkoop, maar een abonnementsmodel

LIFT Aircraft verkoopt HEXA niet aan particulieren. In plaats daarvan zetten ze in op een netwerk van 'vertiports' waar mensen per vlucht betalen. Je kunt er nu vluchten tot een kwartier mee maken, maar dat zal meer worden als accuduur verbetert. Het is dus echt bedoeld voor korte stukjes. 

"Niemand wil een vliegtuig kopen, onderhouden en opladen. Ze willen gewoon vliegen", zegt Chasen. Op dit moment heeft LIFT al 24 toestellen gebouwd, die wereldwijd worden ingezet voor testvluchten en demonstraties.

Regels en goedkeuring: de grote uitdaging

Hoewel de technologie er is, blijft regelgeving een obstakel. In de VS mag HEXA vliegen onder de ultralight-regels van de FAA, waardoor geen pilotenvergunning nodig is. "We hebben geluk met de regelgeving in de VS, maar in andere landen moeten we nog toestemming krijgen." 

LIFT Aircraft werkt aan goedkeuringen in onder andere Japan, de Verenigde Arabische Emiraten en Brazilië. In Japan wordt zelfs een commerciële lancering gepland tijdens de Wereldtentoonstelling in Osaka in april. "In Dubai zou je op een eiland kunnen wonen en binnen twee minuten in de stad kunnen zijn. Dat is de toekomst die we voor ons zien."

Uitrol vanaf nu

LIFT Aircraft start de uitrol van HEXA op toeristische en recreatieve locaties. De eerste vluchten zullen vooral korte, spectaculaire ervaringen zijn, waarbij mensen de kans krijgen om zelf een stukje te vliegen. Op de lange termijn wil Chasen een netwerk van vliegende micro-mobiliteit opzetten, waarmee gebruikers snel en flexibel de stad kunnen doorkruisen. 

"Je hoeft niet 300 kilometer per uur te vliegen om files te verslaan, je moet gewoon omhoog." Een ritje van Manhattan naar JFK Airport zou bijvoorbeeld in een fractie van de tijd kunnen, zonder files of tussenstops.

Meer dan een vliegende taxi

HEXA is niet alleen bedoeld als alternatief voor de auto. Chasen ziet ook grote mogelijkheden voor noodhulpdiensten. "Elke minuut vertraging bij een hartaanval verlaagt de overlevingskans met 10 procent. Als we hulpverleners binnen enkele minuten ter plaatse kunnen krijgen, kunnen we levens redden." 

Ook bij zoek- en reddingsoperaties of brandbestrijding kan zo'n klein, wendbaar toestel een doorslaggevende rol spelen. "Drones kunnen kijken, maar ze kunnen niets doen. Met HEXA kunnen we mensen ter plekke brengen om echt te helpen."

Geen vliegende auto

Ondanks de hype over 'vliegende auto's' wil Chasen die term niet gebruiken. HEXA is geen voertuig dat van de weg de lucht in gaat - en dat is maar goed ook, vindt hij. "Als je probeert een toestel te maken dat zowel goed rijdt als goed vliegt, krijg je iets dat beide niet goed doet." In plaats daarvan zet hij in op een model waarin auto's en vliegtuigen elkaar aanvullen. Je rijdt naar een vertiport en stapt daar in je HEXA, om de rest van de reis door de lucht af te leggen.

Of dit echt een oplossing wordt voor mobiliteit in steden, hangt af van regelgeving, infrastructuur en acceptatie. Maar één ding is duidelijk: de toekomst van transport gaat niet alleen over rijden. Het gaat ook over vliegen. "We maken geschiedenis", sloot Chasen af. "En ik hoop dat jullie de eersten zijn die dit meemaken." Nou, dat hoop ik dus ook 🤞

UPDATE: Het duimen heeft geholpen en ik mocht vanmorgen dus daadwerkelijk zelf vliegen. Kijk hier hoe dat ging. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Featured Session: 10 Myths Busted: The Real Impact of AI and Emerging Tech

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Zoveel mensen, zoveel meningen. En dat geldt zeker als het gaat over AI. Sandy Carter (Unstoppable Domains en eerder onder meer Amazon) belooft ons 10 mythes over AI te ontkrachten. Verrassend werd het nergens tijdens de presentatie. Sterker nog: dit verhaal had ze prima vorig jaar, of misschien zelfs 2 jaar geleden kunnen houden. Op momenten een beetje naïef zelfs, als je het mij vraagt. Maar toch, een overzicht van haar 10 punten. 

Mythe 1: AI is gewoon een technologie

Realiteit: AI is niet zomaar een technologie, maar een transformatieve kracht die alle aspecten van ons leven en werk verandert.

Uitleg: Veel mensen zien AI als een hype, net zoals eerdere technologische trends. Maar de impact is al zichtbaar: van gepersonaliseerde aanbevelingen op Netflix tot geoptimaliseerde bezorgroutes bij UPS. AI helpt bedrijven efficiënter te werken en klantbeleving te verbeteren. McKinsey voorspelt zelfs dat AI tegen 2030 zo’n 13 biljoen dollar zal bijdragen aan de wereldeconomie. Dit laat zien dat AI niet zomaar een technologische innovatie is, maar een kernonderdeel van onze samenleving wordt.

Voorspelling: AI zal sneller dan ooit evolueren en bedrijven die AI negeren, lopen het risico achter te blijven.

Advies: Organisaties moeten een AI-first -strategie ontwikkelen en experimenteren met de technologie, anders riskeren ze irrelevant te worden.

Mythe 2: AI is niet te vertrouwen

Realiteit: AI kan betrouwbaar zijn, mits het verantwoord wordt ingezet.

Uitleg: Vertrouwen in AI verschilt wereldwijd. Volgens de Edelman Trust Barometer is het vertrouwen in AI in landen als India en China hoog, terwijl het in de VS en Duitsland juist laag is. Dat komt door problemen als bias, gebrekkige transparantie en deepfakes, zoals de virale afbeelding van de paus in een dure jas. Toch zijn er initiatieven, zoals watermerk-technologie en geavanceerde dataverwerking, die AI betrouwbaarder maken. Een voorbeeld is CrowdGen, een startup die AI en blockchain combineert om digitale content traceerbaar en betrouwbaar te maken.

Voorspelling: Er zal een 'trust-certificering' voor AI komen, waarmee bedrijven hun betrouwbaarheid kunnen aantonen.

Advies: Bedrijven moeten investeren in transparantie en ethische AI-ontwikkeling om klantvertrouwen te winnen.

Mythe 3: AI gaat mijn baan overnemen

Realiteit: AI zal sommige banen vervangen, maar het creëert ook nieuwe kansen.

Uitleg: De impact van AI op de arbeidsmarkt is groot, maar genuanceerd. Het World Economic Forum voorspelt dat 92 miljoen banen verdwijnen, terwijl 170 miljoen nieuwe banen ontstaan. AI verandert de manier waarop we werken: het ondersteunt medewerkers en automatiseert repetitieve taken, zodat mensen zich kunnen focussen op complexere en creatievere werkzaamheden. Dit wordt ook wel ‘super agency’ genoemd: de samenwerking tussen mens en AI.

Voorspelling: De vraag naar AI-vaardigheden zal enorm toenemen en nieuwe beroepen zullen ontstaan.

Advies: Werk aan AI-vaardigheden en ontdek hoe je AI kunt inzetten om je werk efficiënter te maken.

Mythe 4 & 8: mijn merk wordt niet beïnvloed door AI en SEO blijft zoals het is

Realiteit: AI beïnvloedt merkervaringen en verandert hoe mensen informatie vinden.

Uitleg: AI-gebaseerde zoekopdrachten nemen toe. 45 procent van de consumenten gebruikt AI-tools in plaats van Google om een merk te leren kennen. Dit betekent dat SEO verandert in Generative Engine Optimization (GEO), waarbij tools zoals Reddit en Wikipedia een grotere rol spelen. Merken zoals Disney en Farfetch gebruiken AI voor hypergepersonaliseerde marketing. AI zorgt ervoor dat bedrijven zich moeten aanpassen aan een nieuwe realiteit waarin zoekmachines minder dominant zijn en interactie met AI-systemen bepalend wordt voor merkbekendheid. Gartner voorspelt dat het aantal Google-zoekopdrachten in 2026 met 25 procent zal afnemen door de opkomst van AI-gestuurde zoekoplossingen.

Voorspelling: Tegen 2030 is one-size-fits-all marketing verleden tijd. AI zorgt voor gepersonaliseerde merkinteracties.

Advies: Investeer in AI-geoptimaliseerde contentstrategieën en pas je SEO-aanpak aan op de nieuwe realiteit.

Mythe 5: AI implementeren is te complex

Realiteit: AI-tools worden steeds toegankelijker.

Uitleg: No-code- en low-code-tools maken het mogelijk om zonder programmeerkennis AI-oplossingen te bouwen. Dia maakt AI bruikbaar voor iedereen, van ondernemers tot marketeers. Tijdens de sessie kwam Mark Schaefer op het podium, een marketingexpert die vertelde hoe hij zonder technische kennis AI gebruikte om zijn stem na te bootsen voor een podcast. Het laat zien dat iedereen met AI kan werken zonder diepgaande technische kennis.

Voorspelling: Iedereen wordt een 'vibe programmer' - iemand die AI inzet zonder codeerkennis.

Advies: Experimenteer met AI-tools en ontdek hoe ze je werk kunnen verbeteren.

Mythe 6: elk type data werkt voor AI

Realiteit: Specifieke, hoogwaardige data is cruciaal voor effectieve AI.

Uitleg: Generieke datasets zijn niet altijd accuraat genoeg. Bedrijven zoals Levi’s gebruiken zowel generieke als bedrijfsspecifieke data om trends te voorspellen en voorraadbeheer te optimaliseren. Ook werd in de sessie de startup Autonomo genoemd, die met AI en gezondheidsdata de zorg verbetert door voorspellingen te doen over patiëntenzorg.

Voorspelling: Datamarktplaatsen zoals Hugging Face zullen explosief groeien.

Advies: Behandel data als een waardevolle asset en overweeg om specifieke datasets te creëren en benutten.

Mythe 7: het draait allemaal om LLM's

Realiteit: De toekomst ligt bij AI-agents, niet alleen bij taalmodellen.

Uitleg: LLM's worden steeds meer gemeengoed, terwijl AI-agents nieuwe waarde creëren. Deze agents kunnen zelfstandig taken uitvoeren, zoals boekingen maken of zakelijke analyses doen.

Voorspelling: Tegen 2027 heeft bijna iedereen een AI-agent die taken uitvoert.

Advies: Begin met het testen van AI-agents en verken hun mogelijkheden binnen je werk.

Mythe 9: AI is puur software

Realiteit: De toekomst van AI combineert software en fysieke toepassingen.

Uitleg: AI wordt steeds meer geïntegreerd in fysieke technologie, van bionische armen tot humanoïde robots. Op het podium kwam Dale Demasi, die een AI-gestuurde bionische arm gebruikt. Zijn ervaring laat zien hoe AI en hardware samenkomen om mensen nieuwe mogelijkheden te geven.

Voorspelling: Tegen 2030 zullen humanoïde robots een vaste rol spelen in veel sectoren.

Advies: Denk na over hoe AI-gestuurde hardware je werk of bedrijf kan verbeteren.

Mythe 10: ik kan AI niet bijhouden

Realiteit: AI ontwikkelt zich snel, maar er zijn manieren om bij te blijven.

Uitleg: Met hands-on leren, AI-tools en netwerken kun je AI bijhouden. Er zijn duizenden bronnen, van AI-nieuwsbrieven tot communities zoals de openbare AI-lijsten van Robert Scoble.

Voorspelling: AI zal zichzelf versnellen, maar toegankelijkheid zal blijven toenemen.

Advies: Maak een persoonlijk AI-leerplan en blijf experimenteren om voorop te blijven lopen.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Sessie: Will Quantum Create a New World Order?

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Eigenlijk had ik vanmorgen een sessie over AI gepland. Maar omdat vrijwel alles dit jaar over AI gaat en de kwantumsessie van gisteren nogal tegenviel, ben ik geswitcht. Dat is trouwens iets wat iedereen hier de hele dag doet. Je kunt elk uur uit heel veel sessies kiezen en ik heb per uur minimaal 3 favorieten, zodat ik makkelijk kan wisselen. En een luitenant-generaal buiten dienst die praat over kwantumtechnologie en een nieuwe wereldorde? Ik ben nieuwsgierig. 

De voormalige luitenant-generaal Ross Coffman van de US Army maakt in elk geval meteen een opvallende indruk. Hij heeft niet zijn oude legerkostuum aan, maar wel een enorme cowboyhoed op. Coffman is nu directeur van het bedrijf Forward Edge-AI, een technologiebedrijf dat zich richt op de ontwikkeling van op kunstmatige intelligentie gebaseerde oplossingen ter ondersteuning van openbare veiligheid, nationale veiligheid en defensie.

De dreiging: Q-Day en het einde van encryptie

De sfeer in de zaal verandert direct wanneer hij zijn eerste woorden uitspreekt: "Vandaag wordt een donkere dag." Hij is bezorgd. En niet zomaar een beetje. Coffman waarschuwt voor een toekomst waarin kwantumtechnologie onze fundamentele veiligheidsstructuren kan ontwrichten. Zijn boodschap is helder: de wereld is niet klaar voor wat komen gaat.

Het grootste gevaar volgens Coffman? "Q-Day." Dat is de dag dat kwantumcomputers krachtig genoeg zijn om alle huidige encryptie te kraken. "Als dat gebeurt, is geen enkele transactie, geen enkel geheim en geen enkele infrastructuur meer veilig." En dat moment ligt volgens hem dichterbij dan veel mensen denken. Terwijl sommige experts beweren dat het nog jaren zal duren, zegt Coffman: "We moeten ons vandaag beginnen voor te bereiden."

Vandaag de dag wordt bijna alles beveiligd met 256-bit-encryptie: je bankgegevens, je WhatsApp-berichten, medische dossiers. Maar zodra kwantumcomputers krachtig genoeg zijn, kunnen ze deze beveiliging in een fractie van een seconde doorbreken. "Dat beangstigt me enorm. En dat zou jou ook moeten beangstigen."

De impact: een wereld zonder vertrouwen

Wat gebeurt er als encryptie wegvalt? Coffman schetst een duister scenario. Financiële markten bevriezen, bankrekeningen worden geplunderd, communicatienetwerken vallen stil. "Geen creditcards, geen pinautomaten. We vallen terug op ruilhandel", zei hij. Geen handel meer, geen vertrouwen in digitale systemen. "Als je een diamanten ring ruilt voor een pak babyvoeding, begrijp je pas echt hoe groot de impact is."

Maar het blijft niet bij financiële schade. Ook militaire systemen zijn afhankelijk van encryptie. "Als je de beveiliging van onze encryptie verwijdert, is er geen data meer." Dat betekent geen communicatie tussen eenheden, geen werkende wapensystemen, geen strategische coördinatie. "De enige veilige capaciteit die we dan nog hebben, is een soldaat met haar wapen, een kaart en een kompas."

Naast het leger en financiën ziet Coffman nog meer kwetsbare sectoren. De transportindustrie kan worden gehackt, waardoor schepen en vliegtuigen onbruikbaar worden. Ziekenhuizen draaien op digitale systemen en kunnen stilvallen. Zelfs voedselvoorziening is afhankelijk van geautomatiseerde processen. "Onze maatschappij is gebouwd op technologie. Zonder beveiliging stort die in."

Voorbereiding: het is nog niet te laat

Toch is Coffmans boodschap niet alleen een doemscenario. Hij pleit voor actie. "Ik zeg niet dat kwantumtechnologie slecht is. Ik zeg alleen dat we voorbereid moeten zijn." Volgens hem is er dringend behoefte aan post-kwantum-encryptie, beveiligingssystemen die bestand zijn tegen de immense rekenkracht van kwantumcomputers. "We hebben oplossingen nodig die goedkoop genoeg zijn zodat iedereen met gevoelige informatie ze kan gebruiken."

Maar encryptie alleen is niet genoeg. Coffman benadrukt dat er een bredere aanpak nodig is:

• Decentralisatie van systemen, zodat een enkele hack niet alles platlegt.
• Fysieke noodprocedures, zoals back-upplannen zonder digitale afhankelijkheid.
• Strengere regelgeving en certificering voor nieuwe beveiligingstechnologieën.
• Internationale samenwerking, zodat landen samen kunnen optreden tegen kwantumdreigingen.
• Bewustwording bij bedrijven en individuen, zodat iedereen zich bewust is van de risico’s en stappen neemt om zich te beschermen.

De waarschuwing

Coffman sluit af met een ontnuchterende boodschap: "Q-Day komt eraan. Ik weet niet wanneer, niemand weet het. Maar ik garandeer dat het eerder zal zijn dan we denken. We zijn vandaag niet klaar." Zijn waarschuwing is niet bedoeld om paniek te zaaien, maar om wakker te schudden. Dit is geen sciencefiction. Dit is een realiteit waarvoor de wereld zich nú moet voorbereiden.

Vraag is dan misschien nog: wanneer gaat dit allemaal gebeuren? Daar bleef Coffman wat vaag over: het kan morgen zijn, het kan ook nog jaren duren, maar het gaat ons overvallen als we ons niet voorbereiden. 

Je zou kunnen schrikken van deze boodschap, ik vind het eigenlijk wel verfrissend. Elke nieuwe technologie komt met kansen en bedreigingen. En dit zijn precies de bedreigingen waarvan ik me afvroeg hoe groot ze zijn. 

• Meer weten? Luister dan naar deze podcast van SURF: 'Wat je moet weten over... quantum key distribution'

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst in combinatie met tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Als AI ergens een grote impact op heeft, dan is het op de gezondheidszorg. En omdat ik daar helaas nogal veel mee in aanraking kom, vind ik het een ontzettend interessant thema. Dat huidkanker met de hulp van AI in seconden kan worden gevonden en er geen dermatoloog nodig is die je lichaam centimeter voor centimeter met het oog controleert? Fantastisch! Deze sessie gaat over geestelijke gezondheid. 

Zelf gebruik ik chatbots voor psychische zorg vaak als voorbeeld in discussies over de positieve en negatieve kanten van AI. Je zou kunnen zeggen: zoiets persoonlijks en kwetsbaars zou je niet aan een chatbot moeten overlaten, dat is mensenwerk. Maar als je psychische problemen hebt en je hoort dat je door wachtlijsten minstens een halfjaar op een psycholoog moet wachten, wat dan? 

Hoe AI al wordt ingezet in de geestelijke gezondheidszorg

Hoewel veel mensen AI pas echt leerden kennen in 2022 met de komst van ChatGPT, wordt het in de geestelijke gezondheidszorg al langer toegepast. In deze sessie deelden experts van The Trevor Project, ReflexAI, het Meadows Institute en de Partnership to End Addiction hoe AI nu al levens redt. Dit zijn een paar praktische voorbeelden:

• AI helpt bij crisisinterventie: The Trevor Project gebruikt AI om chats en gesprekken met jongeren te analyseren en sneller te signaleren wanneer iemand suïcidaal is. Hulpverleners krijgen automatisch een seintje als een gesprek urgent lijkt. Dit bespaart kostbare minuten.
• Verslavingszorg op maat: AI wordt ingezet om mensen met een verslaving te ondersteunen. Partnership to End Addiction gebruikt AI om trends te analyseren en gepersonaliseerd advies te geven aan ouders en zorgverleners.
• Veteranen ondersteunen: ReflexAI ontwikkelde AI-modellen die veteranen helpen bij psychische klachten door middel van interactieve gesprekken. De AI begeleidt hen bij het vinden van hulpbronnen en copingstrategieën.
• Betere informatievoorziening in ziekenhuizen: In spoedeisende hulpafdelingen kan AI al helpen om zorgteams beter voor te bereiden. Een simpel voorbeeld: een ambulance kan met een AI-gestuurde app aangeven welke apparatuur en specialisten nodig zijn nog voordat de patiënt arriveert. Dit bespaart waardevolle tijd.

Maar misschien wel de meest impactvolle toepassing die in deze sessie werd besproken, is hoe AI wordt gebruikt om hulpverleners beter te trainen.

AI als trainingspartner voor hulpverleners

Een van de grootste uitdagingen in de geestelijke gezondheidszorg is het opleiden van professionals. Therapie en crisisinterventie zijn geen exacte wetenschap; ervaring en inschattingsvermogen spelen een enorme rol. Traditionele training bestaat vaak uit theorie en gesimuleerde gesprekken, maar AI voegt daar een compleet nieuwe laag aan toe.

Meteen feedback

Volgens de sprekers is dit een grote verandering. Waar een traditionele training misschien eens per kwartaal plaatsvindt, kunnen trainees met AI dagelijks oefenen. Dit verlaagt de drempel om te experimenteren en te leren. Deze ervaring heb ik zelf ook met het trainen van het interactieteam van EenVandaag voor het doen van journalistieke webcare. Vooral de directe feedback is heel waardevol. 

AI als coach tijdens het werk

Naast training vooraf kan AI ook helpen tijdens daadwerkelijke gesprekken. The Trevor Project test AI-systemen die real-time-suggesties geven aan hulpverleners tijdens chats met jongeren in crisis. Het betekent niet dat AI het werk overneemt, maar het helpt om sneller de juiste woorden te vinden en te reageren op subtiele signalen in de communicatie.

Daarnaast kan AI analyses maken van eerdere gesprekken en patronen herkennen die een mens misschien mist. Bijvoorbeeld: als een jongere in meerdere gesprekken subtiele verwijzingen maakt naar zelfbeschadiging, maar dat nooit expliciet benoemt, kan AI deze rode vlaggen eerder signaleren en het zorgteam waarschuwen.

Meer maatwerk, minder generieke trainingen

Traditionele trainingen zijn vaak voor iedereen hetzelfde, maar AI maakt maatwerk mogelijk. AI kan analyseren waar een individuele trainee moeite mee heeft en daarop aangepaste oefeningen aanbieden. 

Heeft iemand moeite met het herkennen van depressieve signalen bij jongeren? Dan kan AI specifiek daarop focussen in de training. Dit betekent dat elke trainee precies de begeleiding krijgt die hij of zij nodig heeft.

AI en ethiek: hoe train je medewerkers daarop?

Een belangrijk onderdeel van de sessie was de ethische kant van AI in de geestelijke gezondheidszorg. AI biedt geweldige mogelijkheden, maar brengt ook risico’s met zich mee. Een van de grootste zorgen is dat AI niet mag leiden tot een verschraling van zorg. AI moet hulpverleners ondersteunen, niet vervangen. Bovendien moet de data die AI gebruikt ethisch verantwoord worden verzameld en verwerkt.

Training speelt hierin een cruciale rol. Medewerkers moeten niet alleen weten hoe ze AI kunnen inzetten, maar ook begrijpen wanneer en waarom ze AI gebruiken. Medewerkers krijgen trainingen om AI-gestuurde systemen correct te interpreteren en kritisch te blijven kijken naar de uitkomsten. Ze leren waar bias kan ontstaan in AI-modellen en hoe ze deze risico’s kunnen minimaliseren. Het draait niet alleen om techniek, maar ook om ethische besluitvorming en menselijke controle.

Conclusie: AI kan zorg menselijker maken

Het beeld dat AI geestelijke gezondheidszorg onpersoonlijk maakt, klopt niet. Sterker nog, als AI goed wordt ingezet, kan het zorg juist menselijker maken. Hulpverleners krijgen betere training, patiënten krijgen sneller ondersteuning en crisisinterventies verlopen efficiënter.

De sprekers benadrukken dat we moeten stoppen met alleen te praten over de risico’s van AI en ook de risico’s van níet gebruiken moeten inzien. Een piloot zonder vluchtsimulator zou ondenkbaar zijn. Waarom zouden we dan verwachten dat hulpverleners zonder AI-optimalisatie hun werk perfect kunnen doen?

AI vervangt geen psychologen, therapeuten of zorgverleners. Maar het kan hen wel beter maken in hun werk. En als dat betekent dat iemand in crisis sneller de juiste hulp krijgt, dan is dat een technologie die we serieus moeten nemen, vinden de sprekers.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

[Monique Barnhoorn]

SXSW in Austin staat natuurlijk bekend om de overload aan tech-sessies, maar je zou bijna vergeten dat het ook een film-, muziek- en kunstfestival is. Gelukkig lukt het me om hier en daar wat mee te pikken, en dat levert bijzondere momenten op.

Een hoogtepunt was de opening van de film Holland. De setting? Een soort mini-bloemencorso met twee Hollandse huisjes, klompen, een molen en – uiteraard – tulpen. Maar de echte magie zat ‘m in de cast die aanwezig was: Nicole Kidman, Gael García Bernal en Matthew Macfadyen. Geweldig om dat van zo dichtbij mee te maken en tussen de (over-de-top) fans te staan. Een klein vleugje Hollywood in Texas!

Ook muzikaal viel er veel te ontdekken. Zo woonde ik het optreden bij van Judy Blank, een Nederlandse singer-songwriter uit Utrecht. Misschien ken je haar nog van De Beste Singer-Songwriter van Nederland (2013). Ze is van plan om later dit jaar naar Austin te verhuizen om haar carrière in de VS verder uit te bouwen – en als je haar muziek hoort, snap je meteen waarom dat een goed idee is. 

En dan is er nog het mooiste aspect van SXSW: de muziek die je overal hoort terwijl je door de stad loopt. Op elke straathoek klinkt live-muziek, van onbekende talenten tot grote namen. Dat is wat dit festival zo uniek maakt: je dompelt je onder in een mix van creativiteit, innovatie en rauw talent.

En laten we ook de kunst niet vergeten. Het geweldige kunstwerk van Refik Anadol, een Turks-Amerikaanse datavisualist. Ik volg hem al langer en vind zijn werk geweldig. Mooi om het nu ook eens van dichtbij te kunnen ervaren.

Luister hier: Judy Blank op Spotify: https://open.spotify.com/artist/2Kqa4BYcpEq4KXX9fYmRpH

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Al tijdens de allereerste avond hier in Austin had ik een gesprek dat me aan het denken zette. Ik sprak met Thijs van der Horst van SURF over kwamtumcomputers. Ook weer zo'n technologische ontwikkeling waar we al jaren over praten en er nu echt is. We hadden het over paswoorden. Leuk dat je nu rekening houdt met 18 eisen voor een wachtwoord, een kwantumcomputer maakt er in een seconde gehakt van. En wat als criminelen een eigen kwamtumcomputer laten maken, bijvoorbeeld in China? Zo'n gesprek.  

Kwamtumtechnologie is een belangrijk thema deze SXSW. Nu er kwamtumcomputers zijn, is het ook nogal een urgent onderwerp. En het voelt misschien als iets heel technisch, maar zodra je een beetje snapt wat ermee kan, zet dat je hoe dan ook aan het denken. Helaas viel deze sessie nogal tegen. Gelukkig zijn er nog veel andere sessies over kwantum. 

Kwantumcomputers: geen hype, maar een doorbraak

We associëren kwantumcomputers vaak met sciencefiction, maar volgens Krishna staan we aan de vooravond van concrete toepassingen. "Sommigen zeggen dat kwantum nog 15 tot 20 jaar weg is. Maar ik zeg: binnen 4 jaar gaan we verrassende doorbraken zien", zegt Arvind Krishna, CEO van IBM. IBM heeft inmiddels al een miljard dollar aan kwantumgerelateerde business geboekt en werkt samen met bedrijven zoals Boeing en L’Oréal om de technologie praktisch inzetbaar te maken.

Waarom zijn kwantumcomputers zo revolutionair? Normale computers werken met bits die 0 of 1 kunnen zijn, terwijl kwantumcomputers qubits gebruiken die meerdere toestanden tegelijk kunnen aannemen dankzij superpositie. Dit betekent dat ze in één keer talloze berekeningen kunnen uitvoeren die voor klassieke computers onmogelijk zijn.

Concrete toepassingen: van medicijnen tot financiële modellen

Krishna benadrukt dat kwantumcomputers eerst ingezet zullen worden voor specifieke, complexe problemen. Een belangrijk voorbeeld is medicijnontwikkeling. "90 procent van alle farmaceutische stoffen zijn eenvoudige moleculen. Kwantumcomputers kunnen straks de interacties tussen moleculen simuleren op een manier die vandaag nog onmogelijk is." Dit kan het proces van medicijnontwikkeling drastisch versnellen en mogelijk tot nieuwe doorbraken leiden.

Ook in de financiële wereld is er veel te winnen. Banken en beleggers gebruiken vandaag de dag Monte Carlo-simulaties om risico's te berekenen, iets wat met huidige computers veel tijd kost. Kwantumcomputers kunnen deze berekeningen straks in real-time uitvoeren, waardoor betere en snellere beslissingen mogelijk worden.

Daarnaast noemde Krishna toepassingen in de materiaalkunde, zoals het ontwikkelen van lichtere en sterkere materialen voor transport, en in duurzaamheid, bijvoorbeeld bij het optimaliseren van koolstofafvangtechnologieën.

Kwantum en AI: een complementair duo

Wat betekent de opkomst van kwantumtechnologie voor AI? Volgens Krishna vullen de twee technologieën elkaar aan. AI leert van bestaande data, terwijl kwantumcomputing inzicht kan geven in natuurkundige processen die we nog niet begrijpen. 

"We weten dat cafeïne energie geeft, maar we hebben geen idee waarom. Kwantumcomputers kunnen op subatomair niveau analyseren hoe moleculen zich gedragen, iets wat AI niet kan." Dit betekent dat kwantumcomputing AI kan versterken, bijvoorbeeld door betere modellen te ontwikkelen voor chemie, materialen en klimaatonderzoek.

Waarom kwantum ertoe doet

Helaas geen grote inzichten tijdens deze keynote, waar ik wel een beetje op had gehoopt. Ook geen kritische vragen. Toch maakte het wel duidelijk: kwantumtechnologie is niet langer een futuristisch idee, maar heeft binnen afzienbare tijd een enorme impact. Of het nu gaat om veiligere cryptografie, snellere medicijnontwikkeling of efficiëntere financiële modellen, de toepassingen zijn legio.

Maar zoals Krishna benadrukte, is de echte waarde pas zichtbaar als mensen en bedrijven de technologie ook daadwerkelijk gebruiken. De boodschap van Krishna: de komende 4 jaar worden cruciaal. Kwantumcomputing is geen verre droom meer, maar een technologie die de manier waarop we problemen oplossen fundamenteel zal veranderen. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie.

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Dat het deze SXSW veel over AI gaat, is geen verrassing. Dat was de afgelopen twee edities ook al zo. Wat wel opvalt is dat het ontzettend veel gaat over de impact op organisaties. Dat heeft er alles mee te maken dat veel organisaties er nog ontzettend mee worstelen. Hoe maak je AI onderdeel van hoe je bent georganiseerd? Helemaal vanaf nul beginnen is vaak niet echt een optie. 

In plaats van de focus te leggen op banen die verdwijnen, keek Stanford-professor Melissa Valentine naar hoe AI organisaties beter kan maken. Ze bouwde haar verhaal op rond drie kernpunten: hoe AI helpt bij complexe besluitvorming, hoe AI organisaties sneller laat reageren op verandering en hoe AI expertise beter inzetbaar maakt. 

1. AI helpt bij complexe besluitvorming

Valentine begon met een opvallende uitspraak: een van de belangrijkste uitvindingen van de afgelopen 200 jaar is het organogram. "Misschien denk je dat ik een grap maak", zei ze, "maar zonder organisaties en hun structuren zouden we geen spoorwegen, internet of zelfs Cheetos hebben." Organisaties verdelen complexe taken en maken collectieve besluitvorming mogelijk.

Een goed voorbeeld is Stitch Fix, een modebedrijf waar AI helpt bij het beheren van de voorraad. Een algoritme adviseert inkopers over hoeveel jeans en shorts ze moeten inkopen. Maar hier ontstond een probleem: iedere afdeling werkte met een eigen AI. "De inkoper van broeken kreeg andere adviezen dan de inkoper van shirts", zei Valentine. 

De oplossing? Een AI die alle afdelingen met elkaar verbindt en beslissingen neemt op basis van het totaalplaatje. Dit sluit aan bij het werk van Herbert Simon, die in 1978 de Nobelprijs voor Economie won met zijn theorie over hoe organisaties complexe beslissingen nemen.

2. AI versnelt organisatiebrede aanpassingen

Het tweede punt dat Valentine maakte, was hoe AI helpt bij het sneller aanpassen van organisatiestrategieën. Traditioneel wordt informatie van medewerkers gefilterd naar managers, die vervolgens besluiten nemen. Maar dit proces is traag en gevoelig voor menselijke fouten. "Met AI kunnen bedrijven bijvoorbeeld een werk-vanuit-huis-beleid maken dat echt past bij hun werknemers", legde Valentine uit.

Een voorbeeld hiervan is Perceptyx, een bedrijf dat AI gebruikt om bedrijfsstrategieën te verbeteren. AI verzamelt gedetailleerde feedback, analyseert patronen en helpt bij het formuleren van datagedreven beslissingen. Dit principe sluit aan bij het werk van Elinor Ostrom, die in 2009 de Nobelprijs won voor haar onderzoek naar collectieve besluitvorming binnen organisaties.

3. AI maakt expertise sneller inzetbaar

Tot slot besprak Valentine hoe AI helpt bij het vinden en organiseren van de juiste experts binnen een organisatie. Ze gaf een voorbeeld uit de zorg. Een jonge arts zag een probleem in de spoedeisende hulp: ambulances kwamen aan, maar pas dan begon het ziekenhuispersoneel met de voorbereidingen. Dit kostte kostbare tijd. Zijn oplossing? Een app waarmee ambulances vooraf belangrijke informatie kunnen delen. 

Maar om die te bouwen, had hij een team nodig - en dat bleek lastig. Het ziekenhuis had wel IT-experts, maar die waren druk met andere projecten. Met AI-gestuurde platforms zoals Upwork vond hij toch snel de juiste mensen en bouwde de app in 6 weken. "AI helpt niet alleen bij het vinden van experts, maar ook bij het organiseren van het werk", zei Valentine.

Deze manier van werken sluit aan bij het onderzoek van Ronald Coase, die in 1991 de Nobelprijs won voor zijn werk over transactiekosten en hoe organisaties efficiënter kunnen opereren door slimmer gebruik te maken van externe expertise.

Conclusie: AI kan organisaties vooruit helpen

Valentine sloot af met een duidelijke boodschap: we moeten anders naar AI kijken. In plaats van ons alleen zorgen te maken over banen die verdwijnen, moeten we zien hoe AI bedrijven helpt om beter samen te werken en sneller te innoveren. 

"AI vervangt niet de organisatie, maar versterkt die", zei ze. Bedrijven die AI slim inzetten, maken betere keuzes, reageren sneller op veranderingen en zijn klaar voor de toekomst.

Verantwoording: dit verslag heb ik laten schrijven door ChatGPT op basis van het transcript. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Als er iets is waar ik me de laatste tijd het hoofd over breek, is het de consequenties van AI voor UI (User Interface). Met de komst van apps en nieuwe devices is er in de afgelopen jaren echt wel iets veranderd in hoe we omgaan met UI, maar AI gaat dat allemaal compleet op z'n kop zetten. Voor mij is de grote vraag: hoe ga je daar als uitgever mee om? Hoe bied je je content straks aan op een manier dat de gebruiker er het meeste mee kan? 

Van klikken en swipen naar praten en kijken

We zijn gewend om met onze apparaten te werken via schermen, toetsenborden en apps. Maar volgens Cristiano Amon, CEO van Qualcomm, staan we aan de vooravond van een grote verandering. "AI wordt de nieuwe manier waarop we met technologie omgaan." Dat betekent dat we niet langer op zoek hoeven naar de juiste app of het juiste menu. In plaats daarvan begrijpen apparaten direct wat we bedoelen, of we nu praten, typen of zelfs iets aanwijzen.

Een concreet voorbeeld: je ziet een mooie bank in een hotel en zegt tegen je AI-assistent: "Zoek deze bank en kijk of hij in mijn budget past." Zonder dat je naar een app hoeft te gaan, zoekt de AI het model, vergelijkt prijzen en doet een suggestie. Dat scheelt tijd én gedoe.

AI als persoonlijke assistent

Amon liet een video zien van hoe AI straks in ons dagelijks leven gaat werken. Een gebruiker plant een vakantie en de AI zoekt niet alleen informatie, maar boekt ook direct een cabana op het strand dat hij mooi vindt. Dit soort slimme interacties worden de norm.

En het blijft niet bij telefoons. AI wordt ook een vast onderdeel van onze auto’s. Stel, je rijdt langs een restaurant en vraagt: "Is dit een goede plek om te eten?" Je auto geeft je direct de beoordelingen en het menu. Geen gedoe met zoeken of typen, je vraagt het gewoon.

Weg van het scherm, terug naar de wereld

AI betekent niet alleen gemak, maar ook een andere manier van leven. "We brengen steeds meer tijd door met onze ogen op een scherm", zei Amon. "AI kan ons helpen om weer meer om ons heen te kijken." 

Een goed voorbeeld zijn de Ray-Ban Meta Smart Glasses. Waar deze eerst vooral bedoeld waren om foto’s en video’s te maken, kunnen ze nu dankzij AI ook objecten herkennen, teksten vertalen en informatie geven over wat je ziet. Dat maakt technologie veel natuurlijker.

AI op je apparaat: sneller, veiliger en goedkoper

Een ander belangrijk punt: AI hoeft niet altijd via de cloud te werken. Qualcomm investeert in AI die direct op je apparaat draait. Dit betekent snellere reacties, betere privacy en lagere kosten. Je hoeft niet te wachten op een internetverbinding, en je persoonlijke gegevens blijven bij jou in plaats van op een server ergens ver weg.

Daarnaast maakt AI op je apparaat het mogelijk om veel persoonlijker te werken. Je telefoon, laptop of auto kan AI-modellen draaien die specifiek op jouw gewoonten en voorkeuren zijn afgestemd. Dit betekent dat je assistent niet alleen begrijpt wat je vraagt, maar ook leert van jouw gedrag en proactief suggesties kan doen. Denk aan een AI die je reisroute optimaliseert op basis van je agenda of je favoriete muziek selecteert zonder dat je erom hoeft te vragen. Dit soort technologie wordt steeds geavanceerder en slimmer, waardoor apparaten niet alleen sneller reageren, maar ook echt op jou zijn afgestemd.

Waarom will.i.am zo enthousiast is over AI

Als een konijn uit de hoge hoed, haalde Cristiano Amon ineens will.i.am op het podium. De muzikant en ondernemer is al jaren bezig met technologie en de impact ervan op creativiteit. 

"AI gaat twee soorten makers opleveren", zei hij. "De een gebruikt AI om precies te maken wat we al kennen, en de ander gebruikt AI om iets totaal nieuws te verzinnen." Dat laatste fascineert hem het meest.

AI verandert muziek en creativiteit

Will.i.am ziet AI niet alleen als een hulpmiddel om bestaande muziek te maken, maar ook als een manier om volledig nieuwe vormen van muziek en verhalen te creëren. "Vroeger had je klassieke muziek en later kwam de muziekindustrie. Die revolutie veranderde hoe we muziek ervaren. AI wordt de volgende grote sprong." Maar het gaat verder dan alleen creatie: AI kan ook helpen muziek persoonlijker te maken. "Wanneer iemand naar een nummer luistert, is dat vaak de soundtrack van hun eigen emoties. AI kan muziek creëren die écht bij iemand past, in plaats van alleen maar een algemene hit."

Hij demonstreerde een AI-gestuurde stem die niet alleen antwoorden gaf, maar ook emoties en persoonlijkheid had. "AI mag niet allemaal dezelfde neutrale, zakelijke toon hebben", vindt hij. "Het moet klinken zoals wij klinken, met verschillende achtergronden en culturen." Zijn visie? Een wereld waarin AI niet alleen helpt met taken, maar ook een verlengstuk wordt van iemands persoonlijkheid.

De toekomst van AI-radio

Maar will.i.am gaat verder. Hij heeft een AI-radiostation ontwikkeld dat live met luisteraars in gesprek gaat. "Je kunt muziek luisteren en tegelijkertijd vragen stellen over de artiest, het jaar waarin een nummer is uitgebracht of wie de drummer was", legde hij uit. "Het is niet zomaar een zender, het is een interactieve ervaring."

Hij demonstreerde hoe een AI-DJ in real-time informatie geeft over muziek, artiesten en zelfs kan reageren op persoonlijke voorkeuren. "Dit is geen ouderwetse radio meer, dit is radio die met je meedenkt." Voor will.i.am is de essentie van AI dat het ons op een natuurlijke manier helpt en verrijkt. "Het moet voelen als een gesprek, niet als een zoekopdracht."

Met AI wordt de manier waarop we informatie krijgen en media consumeren compleet opnieuw uitgevonden, en dat geldt niet alleen voor muziek. "Dit is nog maar het begin", sloot hij af. "Over een paar jaar zullen we niet meer begrijpen hoe we ooit zonder AI hebben gewerkt."

Wat betekent dit voor ons?

Amon sloot af met een duidelijke boodschap: we staan aan het begin van een enorme verandering. Over vijf jaar zullen we niet meer begrijpen hoe we ooit zonder deze technologie hebben gewerkt. Alles wat nu nog losstaat - apps, menu’s, instellingen - gaat samensmelten tot één intuïtieve ervaring waarin AI meedenkt en ons helpt zonder dat we er moeite voor hoeven doen.

Voor uitgevers, contentmakers en bedrijven betekent dit een hele nieuwe manier van denken. Hoe zorg je dat jouw informatie beschikbaar is in een wereld waar mensen niet meer zoeken, maar gewoon vragen? Hoe speel je in op een toekomst waarin AI de toegangspoort is tot content?

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van mijn eigen tekst en tekst geproduceerd door ChatGPT op basis van het transcript. 

Door GERARD Dielessen

Tweedeling. Polarisatie. Onder druk staande democratieën. Angst. Misinformatie. Het zijn woorden die tijdens SXSW in Austin met regelmaat voorbijkomen tijdens de verschillende sessies. Al dan niet aangejaagd door de technologisering van onze samenleving. Programmadirecteur Hugh Forrest deed een voor SXSW opmerkelijke ontboezeming toen hij Bluesky CEO Jay Graber introduceerde:

Forrest ging in zijn inleiding terug naar 2007, toen Twitter op SXSW gelanceerd werd.

“In 2007 most of us thought that social media would change the world for the better. While social media has done a ton of great things, yes, we can agree on that, it has also contributed significantly to so many of our problems: extreme division, misinformation, isolation, loneliness, suicide.”

Ware woorden van de program director.

Of Bluesky hier verandering gaat brengen zullen we zien. Het is in ieder geval een hele opgave.

Wat mij betreft mag veel meer worden verwacht van de talloze initiatieven die mensen in de grassroots van onze samenlevingen ontwikkelen. Want daar moet het gebeuren. Dat is de beste plek om tegenstellingen te overbruggen en mensen met elkaar te verbinden. Wel met de hulp van (vooral) lokale en regionale (publieke) media die hun verhalen kunnen vertellen. Dat bleek al uit de sessies met de burgemeesters en met de jonge leiders, waar ik eerder over schreef. En ook uit de bijeenkomst Innovating Democracy: New ways to power the people. Conclusie: de ommekeer moet plaatsvinden in de haarvaten van onze maatschappij. En nergens anders. Dus niet in ‘Den Haag’ of in ‘Washington.’

Aannames herzien

In een tijdperk waarin democratische systemen wereldwijd onder druk staan, werd tijdens deze sessie duidelijk dat het essentieel is om bestaande aannames te herzien en nieuwe strategieën te ontwikkelen voor burgerbetrokkenheid. Tijdens de discussie werd de noodzaak duidelijk dat de valkuilen van traditionele opvattingen over democratie in kaart moeten worden gebracht; dat innovatieve ontwerpprincipes voor online participatie moeten worden verkend; de transformerende kracht van persoonlijke verhalen moet worden gebruikt en de cruciale rol van publieke media in het revitaliseren van democratische processen moet worden ingezet.

Panelleden Deepti Doshi van New Public, Kurt Grey, professor in psychology and neuroscience, Josh Burgess van Democracy Next waren het onder leiding van Kevin O’Neil van The Rockefeller Foundation benadrukten in koor dat het een misvatting is dat democratie uitsluitend op nationaal niveau plaatsvindt. Deze perceptie leidt tot desinteresse in gemeenteraadsvergaderingen, buurtinitiatieven en andere vormen van lokale besluitvorming. Studies tonen aan juist aan dat op lokaal niveau burgerparticipatie het meest directe impact heeft op levenskwaliteit.

De aanname dat gekozen politici de ‘exclusieve’ dragers van democratische verantwoordelijkheid zijn, ontkent het principe van gedeelde soevereiniteit. In werkelijkheid functioneert democratie optimaal wanneer burgers zichzelf zien als mede-architecten van beleid en niet als passieve toeschouwers. Of zoals Josh Burgess het benadrukte: "Democratie is geen sportevenement waar je naar kijkt – het vereist actieve deelname van iedereen die eraan deelneemt.  En: “Deze mentaliteitsverandering is cruciaal in een tijd waarin technologische middelen nieuwe vormen van directe participatie mogelijk maken.”

Persoonlijke verhalen

Hugh Forrest van SXSW zei het feitelijk al impliciet toen hij Jay Graber van Bluesky aankondigde: traditionele sociale mediaplatforms, gedreven door advertentie-inkomen, blijken vaak polariserend te werken. Toch kunnen innovatie online publieke ruimtes een belangrijke bijdrage leveren aan de innovatie van onze democratie, zo betoogde Deepti Doshi met veel overtuiging. “Door posts vooraf te laten modereren en lokale bedrijven te betrekken als sponsoren, creëren dergelijke platforms veilige ruimtes voor constructieve dialogen. Het zijn dan betekenisvolle interacties die de sociale infrastructuur versterken.”  

Josh Burgess pleitte voor meer experimenten met burgerberaden. “Zorgvuldig gestructureerde discussieformats kunnen de kwaliteit van de politieke gesprekken radicaal verbeteren. En door deelnemers verplicht te laten luisteren naar persoonlijke verhalen voordat ze zelf argumenteren, ontstaat een cultuur van wederzijds respect.”

Er moet een slag worden gemaakt van ‘abstractie naar werkelijkheid.’ Persoonlijke verhalen dus, die functioneren als katalysator in politieke dialogen door morele dilemma's te verankeren in concrete ervaringen. Een deelnemer aan een burgerberaad over immigratiebeleid reflecteerde dit uitgangspunt als volgt: "Toen ik hoorde hoe Maria's grootouders als vluchtelingen een nieuw bestaan opbouwden, besefte ik dat wetten over gezinshereniging geen abstracte cijfers zijn, maar mensenlevens.” Dergelijke ervaringen leiden tot een paradigmaverschuiving van ideologisch debat naar gezamenlijk probleemoplossend denken. Een weg die volgens neurowetenschapper Kurt Grey heel effectief is. “Op deze manier ontstaat emotionele betrokkenheid, begrip en ontstaat breder draagvlak.”

Rol en bijdrage van de media

Tijdens de discussie werd duidelijk dat de panelleden een belangrijke rol zien weggelegd voor de publieke mediabedrijven als het gaat om het ‘heruitvinden’ van onze democratie. Publieke media-instellingen hebben immers een maatschappelijke verantwoordelijkheid, zo luidde hun conclusie. “Ze moeten zich transformeren van eenrichtingszenders naar platformen voor co-creatie.” Een voorbeeld is het ‘Democratisch Laboratorium’ van de Deense omroep DR, waar burgers via interactieve tools direct meeschrijven aan beleidsvoorstellen onder het motto: "Onze rol is niet langer het verspreiden van alleen informatie, maar ook het faciliteren van collectieve intelligentie.”  Mooi initiatief.

En zo ontwikkelde de Finse publieke omroep YLE een "Democratie Dashboard" waar gebruikers kunnen zien hoe hun lokale vertegenwoordiger stemt, welke lobbycontacten plaatsvinden, en hoe dit relateert aan verkiezingsbeloften.  Ook een mooi initiatief.

                                                                                                                                                                                                Democratische vernieuwing vereist dus eigenlijk drie pijlers:

1.        Het doorbreken van verouderde aannames,

2.        Het herontwerpen van participatiemechanismen,

3.        Het benutten van de transformerende kracht van persoonlijke verbinding en verhalen waarin publieke media een belangrijke ondersteunende rol kunnen spelen vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. 

Dit alles betekent samengevat:

·      Implementeer verplichte burgerschapslaboratoria op lokaal niveau waar inwoners via gamified scenario's democratische dilemma's ervaren. 

·      Ontwikkel een Europees certificeringskader voor democratisch verantwoorde sociale mediaplatforms. 

·      Investeer in narratieve bemiddelingsteams die bij politieke impasses persoonlijke verhalen inzetten als brug tussen tegenpolen. 

·      Creëer hybride publieke media hubs die fysieke en digitale participatiekanalen integraal verbinden. 

Of zoals een visionair politicoloog het verwoordde tijdens de bijeenkomst: "De democratie van morgen wordt niet gebouwd in parlementsgebouwen, maar op de talloze momenten waarop burgers elkaar in gesprek gaan.”

Dit citaat benadrukt nog eens dat democratische innovatie begint bij het herwaarderen van menselijke verbinding als fundament van collectieve besluitvorming. Of zoals ik wel vaker betoog: ga met elkaar in discussie op basis van uitgangspunten in plaats van op basis standpunten.

Door: Gerson Veenstra

Tijdens elke editie van SXSW is er wel een nieuw apparaat dat opvalt. Denk aan de iPad, Google Glasses, de Cybertruck, Apple Vision Pro, de bezorgrobot... Dit jaar is dat de zelfrijdende taxi. Ze rijden hier rond van twee bedrijven: Waymo, dat ook al actief is in San Francisco en Los Angeles en Zoox. Zoox is alleen nog aan het testen, Waymo is hier nu tijdens SXSW gestart. En dat moest ik proberen. 

Samenwerking met Uber

In Austin werkt Waymo samen met Uber en ik kan me maar zo voorstellen dat dat op meer plekken gaat gebeuren. Best logisch, want je maakt gebruik van een bestaande infrastructuur en je normaliseert het gebruik van een zelfrijdende taxi meteen. In de app kun je aangeven of je wel of niet van zelfrijdende auto's gebruik wil maken, maar je weet vooraf niet wat je krijgt als je een rit aanvraagt. 

De zelfrijdende taxi is zo'n mooi voorbeeld van een technologische ontwikkeling waar al jaren en jaren over gesproken wordt en er nu ineens is. Nou ja ineens, niet echt natuurlijk, maar zo voelt het. En zoals ik eerder al schreef: dat geldt voor veel meer ontwikkelingen. 

Genoeg gezegd, kijk vooral hoe het gaat, zo'n ritje met een zelfrijdende taxi: 

Ik ben overtuigd

Ik vond het echt een te gekke ervaring. Veel minder spannend dan ik vooraf had verwacht. De rit is soepel, maar je rijdt dan ook wel in een Jaguar I-PACE. De auto anticipeert heel goed op wat er gebeurt en je vergeet al heel snel dat er niemand achter het stuur zit. Ik vond het een betere ervaring dan met heel veel menselijke Uber-chauffeurs. 

Er blijven natuurlijk nog genoeg vragen te stellen: 

• Wat als het misgaat? Je hebt geen idee welke beslissingen 'de auto' maakt (wat zou het tof zijn om het 'redeneren van de auto' live mee te kijken).
• Wat betekent dit voor de taxibranche en voor alle taxichauffeurs? 
• Dit zijn taxi's, maar wat als iedereen straks een zelfrijdende auto heeft. Is dat het einde van de file? 

Europa kennende zal het nog wel een tijdje duren voordat wij ze veel zien rijden. Maar door deze ervaring ben ik wel overtuigd. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Naast Amy Webb is er nog een SXSW-icoon met de naam Amy: Amy Gallo van Harvard Business Review. Je kunt haar kennen van boeken als 'Dealing with difficult people' en 'Getting along'. Sessies met haar gaan altijd over onderlinge verhoudingen op de werkvloer en ze vertelt altijd met veel elan. Met dit jaar als thema: roddelen. We maken ons er allemaal wel eens schuldig aan, toch? 

Niet per se slecht

De definitie van roddelen is: een informeel gesprek of uitwisseling van informatie over iemand die niet aanwezig is. Maar betekent dat automatisch dat het slecht is? Amy Gallo begon haar sessie met een snelle peiling onder het publiek. Hoeveel mensen haten roddelen en willen het uitbannen? Een paar handen gingen omhoog. Hoeveel mensen geven openlijk toe ervan te houden? Een grotere groep. En dan de meerderheid: de mensen die twijfelden. 

"Je weet dat het niet hoort, maar je doet het toch. En dan voel je je schuldig", zei Amy met een glimlach. "Goed nieuws: ik ga jullie vandaag niet vertellen dat roddelen goed of slecht is. Maar ik ga jullie wel laten zien hoe het werkt, waarom we het doen en wat de impact is."

De cijfers: iedereen roddelt

"Als je vanochtend al hebt gesproken over een collega, een vriend, of zelfs je moeder, dan heb je geroddeld", stelde Amy. Volgens onderzoek roddelt ongeveer 96 procent van de mensen. "En die andere 4 procent? Ik weet niet wie ze zijn, maar ik vertrouw ze niet", grapte ze. De gemiddelde werknemer besteedt tot een uur per dag aan roddelen. 

En wat misschien verrassend is: 80 procent van die gesprekken is neutraal, 13 procent negatief en slechts 5 procent positief. "We denken vaak dat roddelen vooral negatief is", zei Amy, "maar in werkelijkheid gaat het vaker over neutrale of zelfs positieve informatie."

Roddelen als overlevingsstrategie

Amy haalde evolutionair onderzoek aan waaruit blijkt dat roddelen een manier is om sociale netwerken te begrijpen en te navigeren. "Vroeger, in de oertijd, was het cruciaal om te weten wie je kon vertrouwen en wie niet", legde ze uit. 

"Als iemand onbetrouwbaar was en jij wist dat niet, dan had dat grote gevolgen. Roddelen hielp mensen te overleven." Dit geldt nog steeds, maar nu op de werkvloer. "Door roddel kom je te weten wie invloed heeft, hoe beslissingen worden genomen en waar je op moet letten."

Wie roddelt het meest?

We hebben een stereotype beeld van de roddelaar: vaak een vrouw, misschien een secretaresse of een jongere medewerker. Maar onderzoek laat iets anders zien. "Mannen en vrouwen roddelen evenveel", benadrukte Amy. "Het verschil is dat mannen het geen roddelen noemen. Zij 'delen informatie' of 'bespreken strategieën'." 

Daarnaast blijken leidinggevenden vaker te roddelen dan hun werknemers. "Logisch", zei Amy, "want ze moeten op de hoogte blijven van wat er speelt. Maar het ironische is: ze veroordelen roddelen tegelijkertijd het meest."

De voordelen en nadelen van roddelen

Roddelen heeft een slechte reputatie, en soms terecht. Amy somde een aantal negatieve effecten op:

• Het kan reputaties en carrières schaden. "Een valse roddel kan iemand’s kansen volledig verpesten."
• Het verspreidt verkeerde informatie. "Gossip is zelden fact-checked."
• Het kan mensen buitensluiten. "Als je niet bij de roddelgroep hoort, mis je cruciale informatie."

Maar, en hier kwam de grote twist van haar verhaal: roddelen heeft ook voordelen.

• Het zorgt voor informatie-uitwisseling. "Sommige mensen, vooral degenen met minder macht in een organisatie, krijgen via roddels belangrijke inzichten."
• Het helpt normen te bewaken. "Als iemand zich misdraagt, zorgt roddel ervoor dat iedereen het weet en er misschien iets aan doet."
• Het versterkt sociale banden. "We voelen ons verbonden met mensen met wie we informatie delen."

Hoe om te gaan met negatieve roddels

Natuurlijk kwam de vraag: wat als je het slachtoffer bent van negatieve roddels? Amy gaf praktisch advies:

1. Achterhaal de bron. "Wie heeft dit gezegd en waarom?"
2. Ga direct in gesprek. "Vraag: 'Ik hoorde dat er iets over mij wordt gezegd. Kun je me uitleggen wat er aan de hand is?'"
3. Vermijd wraakroddels. "Terugroddelen maakt het erger."
4. Laat je goede werk zien. "Zorg dat je reputatie sterker is dan de roddel."

De manager als 'roddel-fluisteraar'

Voor managers had Amy een duidelijke boodschap: je kunt roddelen niet verbieden. "Als je het probeert, gaan mensen alleen maar meer fluisteren - en over jou." 

In plaats daarvan moeten leiders goed luisteren naar roddels om te begrijpen wat er écht speelt in de organisatie. "Zie roddels als feedback en los de onderliggende problemen op."

De menselijke kant van roddelen

Amy sloot af met een kernboodschap: "Roddelen is menselijk. Het is een manier om ons werk en onze sociale omgeving te begrijpen. In plaats van het te demoniseren, moeten we het bewust inzetten en herkennen wanneer het schadelijk is."

Roddelen is misschien niet altijd netjes, maar het is onmiskenbaar een onderdeel van hoe we als mensen functioneren - en op de werkvloer blijft dat niet anders.

Verslagen van sessies met Amy Gallo tijdens eerdere edities van SXSW:

• 5 tactieken van Amy Gallo voor gezonde conflicten op de werkvloer en het voorkomen van drama binnen teams
• Hoe je zelfs met je meest onuitstaanbare collega kunt leren samenwerken: vind begrip

Verantwoording: voor de verslag heb ik ChatGPT ingezet om mijn eigen tekst aan te vullen op basis van het transcript van de sessie. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Kan BlueSky social media weer leuk en nuttig maken? Dat is de vraag die Hugh Forrest vooraf stelde. Door de tijd zijn er nogal wat socialmediaplatforms gekomen en ook weer verdwenen. Maar met alle kritiek op X en Meta, voelt het wel als een moment voor de doorbraak van een nieuw platform. Kan dat BlueSky zijn? Er zijn nu wereldwijd zo'n 30 miljoen actieve gebruikers. Ter vergelijking: X heeft (nog) zo'n half miljard maandelijkse gebruikers. 

Er zijn veel overeenkomsten tussen het verhaal van Signal eerder dit SXSW en BlueSky. Allebei zijn ze ontstaan vanuit een idee: we willen het beter doen. Allebei hebben ze de filosofie: de gebruiker bepaalt. Allebei zijn ze open source. Allebei zijn ze geen commercieel bedrijf. En allebei beloven ze: wij worden niet een nieuw speeltje van een miljardair. "BlueSky is miljardair-proof", belooft CEO Jay Graber van BlueSky. 

Hoe levensvatbaar is BlueSky? 

Graber ziet zelf dit moment ook als een grote kans. Op de vraag: wat is het minimale aantal actieve gebruikers dat nodig is om het platform levensvatbaar te houden en verder te laten groeien, zegt Graber: "We zijn nu op een punt waar we genoeg gebruikers hebben om een levendige community te vormen en door te groeien." 

"Het precieze minimale aantal is moeilijk te bepalen, maar de kracht van een sociaal netwerk zit niet alleen in de aantallen, maar in de kwaliteit van interacties. Wat we zien, is dat er genoeg activiteit en betrokkenheid is om nieuwe mensen aan te trekken en het platform verder te laten groeien."

Gebruikerskeuze en een ander moderatiemodel

Wat BlueSky onderscheidt van traditionele social media is de nadruk op gebruikerskeuze. In plaats van één centraal algoritme dat bepaalt wat je ziet, biedt BlueSky een marktplaats van feeds. Je kiest zelf welke feed je gebruikt, of je maakt er zelf een. Dit betekent dat iedereen zijn eigen sociale ervaring kan vormgeven.

Een belangrijke factor hierin is moderatie. "Moderatie is een vorm van bestuur: het bepaalt de regels en structuren van een digitaal platform", zegt Graber. "Binnen de BlueSky-app hebben we een centrale moderatieservice, maar gebruikers kunnen daarbovenop extra moderatielagen installeren. Denk aan diensten die politieke content filteren of AI-gegenereerde afbeeldingen labelen." Hiermee kunnen gebruikers zelf bepalen hoeveel controle ze willen over hun ervaring, zonder afhankelijk te zijn van één centraal bedrijf.

De technische fundamenten: AT Protocol en federatie

Het hart van BlueSky is het AT Protocol, een open protocol dat garandeert dat sociale netwerken open blijven. Dit betekent dat gebruikers hun identiteit en data kunnen meenemen naar andere platforms die dit protocol ondersteunen. Hierdoor is er geen afhankelijkheid van één bedrijf, wat voorkomt dat gebruikers vastzitten in een gesloten systeem.

Daarnaast is federatie een cruciaal aspect. Dit betekent dat in plaats van één centrale server waarop alles draait, BlueSky meerdere, onafhankelijke servers laat samenwerken. Hierdoor kunnen gebruikers kiezen waar hun data wordt opgeslagen en hoe hun ervaring wordt beheerd. Het maakt het netwerk minder afhankelijk van één organisatie en voorkomt dat één bedrijf of individu de volledige controle heeft. "Het vraagt om een andere manier van denken over schaalbaarheid en groei, maar het zorgt ervoor dat het systeem duurzaam en onafhankelijk blijft", legt Graber uit.

Onafhankelijkheid en het vermijden van de fouten van het verleden

Veel gebruikers vragen zich af hoe BlueSky zich verhoudt tot Twitter, vooral omdat het platform oorspronkelijk als een Twitter-project begon. Graber benadrukt dat BlueSky volledig onafhankelijk is. "We begonnen binnen Twitter, maar sinds 2021 zijn we een aparte entiteit. Twitter had aanvankelijk een zetel in de raad van bestuur, maar die relatie werd snel beëindigd. We hebben onze eigen financiering en opereren volledig zelfstandig."

Deze onafhankelijkheid is essentieel voor BlueSky's belofte om 'miljardair-proof' te zijn. "Het open protocol zorgt ervoor dat gebruikers altijd de mogelijkheid hebben om weg te gaan. Alles is open source: als wij dingen veranderen die mensen niet bevallen, kunnen ze een eigen versie van BlueSky draaien en blijven communiceren met hun netwerk. Dit geeft gebruikers en ontwikkelaars de macht en voorkomt dat één partij de controle grijpt."

Daarnaast is BlueSky een public benefit corporation (PBC), wat betekent dat het bedrijf een missie heeft die verder gaat dan winst maken. "Onze missie is om een open protocol voor publieke conversatie te bouwen, en dat staat vastgelegd in onze statuten", zegt Graber.

Groei en financiering

BlueSky groeit snel, maar hoe financiert het zichzelf zonder advertenties en zonder afhankelijk te zijn van investeerders die later controle willen uitoefenen? Graber benadrukt dat het bedrijf bewust kiest voor een duurzaam groeimodel. "We zijn een public benefit corporation, wat betekent dat onze missie vooropstaat. We halen financiering op die in lijn ligt met deze missie en bouwen een model waarin de gemeenschap en ontwikkelaars de dienst kunnen blijven ondersteunen zonder dat we winstmaximalisatie als prioriteit moeten stellen."

 BlueSky onderzoekt verschillende inkomstenmodellen, zoals betaalde diensten en domeinnamen voor gebruikers, zonder concessies te doen aan de kernprincipes van openheid en onafhankelijkheid.

De toekomst van sociale netwerken

Volgens Graber is er een duidelijke behoefte aan een nieuw soort sociaal netwerk. "Mensen willen een gezondere sociale ervaring, met meer controle en minder toxiciteit. We hebben nu een systeem waarin gebruikers de tools krijgen om hun eigen ervaring vorm te geven."

Op de lange termijn hoopt Graber dat sociale netwerken niet langer worden gezien als inherent giftig. "Social media zijn wat we ervan maken. Met BlueSky willen we een omgeving creëren waarin innovatie en gemeenschap vooropstaan. Omdat het open is, kunnen gebruikers en ontwikkelaars blijven experimenteren en het systeem verbeteren. Dit zorgt ervoor dat sociale netwerken evolueren op een manier die in het belang is van de gebruiker, en niet van grote bedrijven."

En ikzelf? 

De zaal ziet het wel zitten, afgaand op het applaus aan het eind van de sessie. En zelf ben ik ook best overtuigd van het verhaal van BlueSky en zit er diep in mij ook nog steeds wel een gevoel dat social media zou moeten kunnen werken. Man wat bracht het ooit veel. Maar tegelijkertijd ben ik ook een soort van murw geworden. Alle goede bedoelingen ten spijt, vraag ik me af of een nieuw platform het antwoord is, of dat het toch echt op een andere manier moet. En dan is natuurlijk ook de grote vraag: hoe dan? 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van mijn eigen tekst en tekst geproduceerd door ChatGPT op basis van het transcript. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Wie tijdens SXSW sessies zoekt over journalistiek, moet z'n best doen. In het officiële programma, staan er eigenlijk maar twee, waaronder deze. Dat was in vroegere jaren van het evenement wel anders, maar de koers van het programma is veranderd. Toch is journalistiek een behoorlijk relevant en urgent onderwerp, zeker gezien alle ontwikkelingen in de wereld en de impact van technologie. Verrassingen kwamen er niet, maar wel een leuke gedachtenwisseling over iets waar ik zelf ook vaak mee worstel: zelf ontwikkelen of kopen?  

Drie sprekers - Rubina Fillion (The New York Times), Aimee Rinehart (Associated Press) en Elin Wieslander (Aftonbladet) - hun ervaringen met AI in de journalistiek. Elk van hun organisaties heeft een eigen benadering van AI, maar een terugkerend thema was de vraag: bouwen we zelf AI-tools of kopen we ze in?

AI in de praktijk: hoe journalistieke organisaties AI gebruiken

The New York Times:

• Onderzoeksjournalistiek: AI helpt bij het doorzoeken van grote datasets en transcripties, zodat journalisten sneller relevante informatie kunnen vinden.
• Semantische zoekopdrachten: AI herkent synoniemen en context, zodat zoeken niet alleen op trefwoorden gebeurt maar ook op betekenis.
• Geen AI-gegenereerde artikelen: journalisten blijven eindverantwoordelijk voor alle publicaties en corrigeren fouten die AI-tools maken.
• Transparantie: de krant publiceert AI-methodologieën en hanteert hoge journalistieke standaarden.

Associated Press:

• Efficiëntie verhogen: AI helpt bij het samenvatten van teksten, vertalen en transcriberen van podcasts.
• Ondersteuning voor nieuwsredacties: AP ontwikkelde een AI-dashboard voor verificatie van nieuwsbeelden en teksten.
• Open-source initiatieven: AP biedt kleinere redacties gratis AI-tools om hen te helpen bij nieuwsproductie.
• Beperkte AI-toepassing: Vanwege betrouwbaarheidseisen wordt AI niet direct geïntegreerd in de nieuwsfeed.

Aftonbladet:

• AI Hub: een intern team van journalisten en ontwikkelaars test en implementeert AI-tools.
• Automatische samenvattingen: AI genereert drie-punts-samenvattingen van artikelen, wat vooral jongere lezers aanspreekt.
• AI-chatbots: tijdens verkiezingen bood een chatbot betrouwbare, journalistiek gecontroleerde antwoorden op politieke vragen.
• AI-gegenereerde podcasts: nieuws wordt automatisch ingesproken met een getrainde AI-stem, met tienduizenden luisteraars per week.

Build versus buy: zelf ontwikkelen of externe tools gebruiken?

Voordelen van 'Build':

• Maatwerk: zelfgebouwde AI kan beter worden afgestemd op journalistieke behoeften.
• Controle en transparantie: geen afhankelijkheid van externe bedrijven of hun datastrategieën.
• Concurrentievoordeel: een unieke tool kan een organisatie onderscheiden van anderen.

Voordelen van 'Buy':

• Kostenbesparing: het bouwen van AI is duur en vereist gespecialiseerde kennis.
• Snelheid: externe AI-modellen zijn direct bruikbaar.
• Innovatie van anderen benutten: grote technologiebedrijven investeren miljarden in AI-ontwikkeling.

Veel nieuwsorganisaties combineren beide strategieën. AP koopt bijvoorbeeld AI-modellen voor vertalingen, maar bouwt zelf verificatietools. Aftonbladet werkt samen met OpenAI, maar ontwikkelde intern een chatbot met een eigen database om fouten en manipulatie te voorkomen.

De toekomst: AI als partner, niet als vervanger

Alle sprekers waren het erover eens: AI zal het journalistieke werk veranderen, maar niet overnemen. AI kan repeterende taken verlichten, zoals transcripties en samenvattingen, zodat journalisten zich kunnen richten op diepgravend onderzoek. De uitdaging ligt in het vinden van de juiste balans tussen technologie en journalistieke principes.

Het vraagstuk ‘build versus buy’ blijft afhankelijk van de middelen en strategie van elke organisatie. AI is een blijvende transformatie binnen de journalistiek. En wie niet experimenteert, mist de kans om journalistiek van de toekomst vorm te geven.

Verantwoording: dit verslag heb ik laten maken door ChatGPT op basis van het transcript en slides. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Als er iets is wat me tot nu toe opvalt tijdens deze SXSW, is dat er heel veel ontwikkelingen die al jaren gaande zijn nu 'ineens' op een punt lijken te komen dat het gemeengoed wordt. De zelfrijdende taxi is daar een mooi voorbeeld van. Hoe lang wordt er al wel niet over gesproken? Nu rijden ze rond. Hetzelfde geldt voor ontwikkelingen in de gezondheidszorg, neurowetenschap en robots. En dat is niet toevallig. Het heeft allemaal te maken met AI en de snelle ontwikkelingen daarvan. 

Van bedrijven als machines naar bedrijven als netwerken

Neil Redding, toekomstdenker en oprichter van Redding Futures, stelt dat bedrijven die AI willen gebruiken, AI ook echt moeten begrijpen. Want AI is niet zomaar een hulpmiddel, het is een partner. De sleutel tot succes volgens hem? Samenwerking.

Om dat uit te leggen, begint Redding met een onverwacht voorbeeld: zijn liefde voor morieljes, een bijzondere paddenstoel. Deze groeien massaal op plekken waar het bos een jaar eerder is afgebrand. Het lijkt tegenstrijdig, maar het vuur zorgt voor voedingsstoffen die de paddenstoelen laten floreren. En diezelfde paddenstoelen helpen vervolgens het verbrande bos herstellen. Een ramp verandert zo in een kans.

Volgens Redding werkt dit principe ook in het bedrijfsleven. "De meeste bedrijven opereren nog steeds als een goed geoliede machine", zegt hij. "Maar dat model is te star en breekbaar voor de snelheid van vandaag. Bedrijven moeten zich ontwikkelen zoals een netwerk: flexibel, aanpasbaar en sterk."

AI: van hulpmiddel naar gelijkwaardige partner

Veel bedrijven zien AI nog als een handig programma, maar dat is een te smalle blik. AI is een compleet nieuwe speler in het bedrijfsleven. Net zoals een nieuw dier in een ecosysteem voor verandering kan zorgen, kan AI bedrijven transformeren. Redding beschrijft vijf stappen waarin AI steeds zelfstandiger wordt:

1. Vragen - AI reageert alleen als de mens een opdracht geeft, zoals bij ChatGPT en Midjourney.
2. Meedoen - AI neemt een actievere rol, helpt bij taken en denkt mee.
3. Uitvoeren - AI krijgt zelfstandig opdrachten en voert werk uit zonder toezicht.
4. Initiatief nemen - AI signaleert zelf problemen en komt met oplossingen.
5. Samenwerken - mens en AI werken als partners, leren van elkaar en groeien samen.

Op dit moment bevinden we ons in de overgang van stap twee naar drie. AI wordt al ingezet in werkprocessen en besluitvorming. Maar de echte kracht ligt in stap vijf: een samenwerking waarin AI en mens elkaar continu versterken.

Bedrijven die AI omarmen, blijven bestaan. De rest verdwijnt

Volgens ondernemer en investeerder Peter Diamandis is er in 2030 geen middenweg meer: "Er zullen twee soorten bedrijven zijn: bedrijven die AI volledig benutten en bedrijven die failliet zijn." Een gewaagde uitspraak, maar als je kijkt naar de markt, is deze verschuiving al in volle gang.

Grote bedrijven experimenteren met AI-gestuurde besluitvorming, geautomatiseerde productie en zelfs AI-gestuurde klantenservice. AI wordt steeds beter in het zelfstandig uitvoeren van complexe taken, zoals financiële analyses en juridische documenten opstellen. Redding stelt dat veel CEO's wachten op adviesbureaus zoals McKinsey en BCG om hen de weg te wijzen, maar waarschuwt: Deze bureaus hebben zelf nog nooit een AI-gestuurd bedrijf geleid. Ze weten het ook niet."

Wat succesvolle bedrijven nu al doen

Om toekomstbestendig te blijven, moeten bedrijven niet afwachten, maar in actie komen. Redding noemt drie essentiële stappen:

• Een helder denkkader ontwikkelen - begrijpen hoe AI zich ontwikkelt en wat dat betekent voor je bedrijf.
• Een overtuigend verhaal creëren - AI niet als een bedreiging zien, maar als een kans om te vernieuwen.
• Concrete stappen zetten - AI integreren in alle werkprocessen en medewerkers hierin meenemen.

De toekomst is niet afwachten, maar meebouwen

AI verandert de manier waarop bedrijven worden geleid. Redding benadrukt dat stilzitten geen optie is: "Als je een bedrijf runt met mensen, moet je mensen begrijpen. Als je een bedrijf runt met AI, moet je AI begrijpen."

AI vraagt om een nieuwe manier van denken, waarin technologie niet iets is wat je ‘gebruikt’, maar iets waarmee je samenwerkt. Wie deze samenwerking omarmt, bouwt aan de toekomst. Wie blijft afwachten, loopt het risico achter te blijven. Zoals Redding het zegt: "Samenwerken is de toekomst."

Verantwoording: dit verslag heb ik geschreven in samenwerking met ChatGPT 😉

Als bankzitter zoek ik naar de relevante publicaties over SXSW. Nieuwsbrieven zijn de blogs van deze tijd, persoonlijke observaties. Een van de belangrijkste nieuwsbrief-platforms is Substack. Hierbij een aantal nieuwsbrieven die over SXSW berichten! Geen ervan kwam in één van mijn AI-zoektochten terug.

Carey Lening: voor veel mensen speelt privacy geen rol

Carey Lening ('data protection & tech advisory') van de nieuwsbrief Privacat Insights bezoekt SXSW voor het eerst. Privacy is haar specialisme. Ze doet verslag van haar ervaringen

"My fellow line-con friend admitted that he rarely considers privacy impacts in his past or current roles, because it never feels particularly relevant for him. Like so many people I’ve met, his experience with privacy, data protection, the impacts of ever-present surveillance networks, and the ceaseless development of torment nexii — rarely surface at all, and when they do, they manifest in ways that are merely annoying, but not quite worrying enough to warrant outrage."

>>> Dispatches on privacy from SXSW

Sim City: Tales From The Algorithm: kan Austin even stoppen met bouwen

Olivia Wedderburn doet in haar nieuwsbrief een heel persoonlijk verslag. Ook focussend op de sessies, maar met een bredere blik.

"This is why I love this place. You can spend an entire day in back to back lectures that will expand what you thought was possible at the edge of human innovation, and then less than 3 hours later be trying to keep a crowd surfer afloat without crushing your neck in a repackaged parking lot (that’s how assimilated I am, I’ve forgotten the English word for lot)."

Verder signaleert ze dat Austin al jaren aan het uitbreiden is, ieder jaar verrijzen er weer nieuwe torenflats.

“This convergence between high tech and progress and nature and stability has always been something that’s magnetised me toward Austin, but it does also unsettle me. Do we need to always be moving forward? What happened if we just sat in what was good for a while, and gave the pneumatic drills a rest?”

>>> Welcome to Tech-sas: first day madness

Brand Baby: sterke merken op SXSW

De nieuwsbrief Brand Baby richt zich op merken waarvan de nieuwsbrief vindt dat ze coole dingen op SXSW doen. Zoals Whataburger dat zijn 75-jarig bestaan met een kunst tentoonstelling viert onder de naam ‘Whataburger Museum of Art’ or WMOA, met o.a. meer dan 200 stuks kunst door fans gemaakt.

"Whataburger brought their strong brand culture and story to life with WMOA, capturing audience attention in a really crowded arena. If you’re a brand that’s lucky enough to have that history and audience loyalty, then experiences and campaigns that embrace it can be super powerful. I also love that Whataburger is acknowledging that fans are co-creators of the brand story by showcasing fan art. They’re celebrating their community with WMOA, and I’m here for it."

>>> Brands who are crushing it at SXSW

Social Signals: SXSW is relevanter dan ooit

Greg Swan van Social Signals beweert dat SXSW meer relevant dan ooit is. Het is zijn 17e bezoek aan het evenement.

"Post-pandemic, it’s important we rethink why gathering IRL matters. And when. And where to invest. In my first-hand experience, SXSW is still one of the most accessible, important events of its kind."

>>> SXSW is more relevant than ever

‘Struggle without pain is like a picnic’

Door GERARD DIELESSEN

Aan het einde van de bijzondere SXSW-sessie met als titel ‘The Next Generation: Youth Leaders Fighting Authoritarianism’ kregen de sprekers een staande ovatie van hun gehoor. En terecht, want de verhalen van Sunny Cheung (Hongkong), Andrea Villagran (Guatemala) en Takudzwa Ngadziore (Zimbabwe) vormen tezamen een krachtige getuigenis van moed, doorzettingsvermogen en innovatief leiderschap in de strijd tegen autoritarisme en corruptie. Ngadziore vatte hun strijd tegen autoritair en corrupt leiderschap misschien wel het meest kernachtig en beeldend samen: ‘Struggle without pain is like a picnic.’

Hun ervaringen boden niet alleen inzicht in de uitdagingen van democratische bewegingen wereldwijd, maar bevatten ook waardevolle lessen voor westerse landen over jeugdparticipatie, het gebruik van sociale media, en de rol van internationale solidariteit. Met dank aan gespreksleider Evelyn Farkas, Executive Director van het McCain Institute, vernoemd naar de republikein John McCain. (Senator van Arizona tussen 1987 en 2028). En in 2008 presidentskandidaat voor de republikeinen. Hij verloor toen van Barack Obama. Een prachtig initiatief in de strijd tegen de opkomst van autoritaire en autocratische regimes. Zij stelde terecht de vraag wat Amerika en der andere Westerse landen kunnen leren van deze jonge leiders. Ook deze jonge leiders zijn trouwens opgeleid in het Global Leaders Program van het McCain Institute.

Sunny Chung, Andrea Villagran en Takudzwa Ngadziore illustreerden hoe jeugdig leiderschap autoritarisme en corruptie kan worden bestreden via internationale solidariteit, sociale media en moreel lef. Chung benadrukte het belang van ‘cosmopolitisme’: "Amerika is sterker met bondgenoten", Villagran mobiliseerde jongeren tegen corruptie via grassroots-activisme, terwijl Ngadziore academische vrijheid koppelt aan sociaaleconomische rechtvaardigheid. Het McCain Institute heeft ook hen ondersteunt, met focus op karakter gedreven leiderschap en netwerkvorming. Hun kern les: democratie vereist blijvende strijd, jeugdparticipatie en internationale samenwerking tegen isolatie. Senator John McCain vattehet samen als: "vechten voor een zaak groter dan jezelf". 

De activiteiten van deze inspirerende drie jonge leiders op een rij:

Sunny Chung is oprichter van Flow HK Media en adviseur van de Hong Kong Democracy Council en belichaamt het verzet tegen de geleidelijke erosie van autonomie in Hongkong sinds de overdracht aan China in 1997. Zijn activisme begon tijdens de protesten tegen de zogenoemde "patriottische opvoeding" in 2012. Een door Beijing gesteund programma dat kritische historische gebeurtenissen zoals het Tiananmen-protest van 1989 wegliet. Chung benadrukte tijdens zijn betoog het belang van internationale bewustwording: "Zonder Amerikaanse steun tijdens de Koude Oorlog zouden de Vier Aziatische Tijgers, waaronder Hongkong, hun economische vrijheid nooit hebben bereikt". Zijn ballingschap na de invoering van de Nationale Veiligheidswet in 2020 benadrukt de risico’s van verzet, maar ook de noodzaak om "verhalen vanuit de diaspora te blijven vertellen". 

Andrea Villagran voert strijd en tegen systemische corruptie in haar land. Als jongste parlementslid in Guatemala ooit (sinds 2017) leidde Andrea Villagran de beweging tegen een corrupte politieke elite, culminerend in de verkiezing van president Bernardo Arévalo in 2023. Haar partij, Movimiento Semilla, mobiliseerde jongeren via sociale media, ondanks aanvallen van de oude machthebbers. Villagran’s focus op transparantie en jeugdparticipatie bleek cruciaal: "We normaliseerden corruptie niet langer. We eisten verantwoording.”. Haar benadering van "privileges omzetten in rechten" onderstreept ook vandaag de dag de belangrijke rol van onderwijs voor gelijke kansen in haar land.

 Takudzwa Ngadziore, vicevoorzitter van het parlementaire Jeugdforum in Zimbabwe, verenigt academische vrijheid met sociaaleconomische rechtvaardigheid. Als voormalig studentenleider overleefde hij 13 arrestaties en vijf rechtszaken. Zijn focus op "leiderschap als verantwoordelijkheid, niet machtsaccumulatie" resoneert met jongeren in een land waar 70,4% van de jeugd werkloos is. Hij benadrukte ook het verband tussen onderwijs en democratie: "Een onderwijssysteem zonder vaardigheden creëert een generatie zonder toekomst.”

Evelyn Farkas stelde de logische vraag welke instrumenten zij hebben en inzetten in de strijd tegen corruptie en autoritarisme.

Social media

Alle drie de leiders benutten sociale media om buiten traditionele machtsstructuren te opereren. Cheung’s internationale advocacy via Twitter en Villagran’s campagnes op Instagram illustreren hoe digitale platforms ‘decentralisatie van macht’ mogelijk maken. Ngadziore voegde hieraan toe: "Een hashtag kan al snel een slagveld worden." Tegelijkertijd waarschuwden ze voor desinformatie: "Sociale media vereisen kritisch engagement.” Daar weten we inmiddels alles van inderdaad 

Internationale solidariteit

Ngadziore verwierp het narratief dat Afrika "zelfredzaam" moet zijn: "Hulp is geen liefdadigheid, maar investering in menselijk kapitaal.” Cheung benadrukte dat Amerika’s invloed het grootst is "wanneer het samenwerkt met bondgenoten.” Terwijl Villagran pleit voor gerichte steun aan anticorruptie-instituten. 

Persoonlijk offer en moreel leiderschap 

De verhalen van ballingschap, gevangenschap en bedreigingen benadrukken de prijs van verzet. Cheung’s besluit om in Hong Kong te blijven toen de Nationale Veiligheidswet werd ingevoerd "om geen signaal van angst te geven", moest hij met een gevangenistraf bekopen. Villagran had altijd een "plan B”: gevangenis of ballingschap. Een vorm van toewijding en moed en dapperheid die westerse leiders kunnen inspireren. 

Terug naar de vraag van Evelyn Farkas van het McCain Institute over wat Westerse democratieën kunnen leren van deze leiders nu steeds meer landen ‘afglijden’ naar populistische en ook autoritaire regimes. Hier komen de conclusies op een rij:

·      Versterk Jeugdparticipatie via Onderwijs en Kunst. Integreer maatschappijleer in opleidingen en ondersteun creatieve industrieën als instrumenten voor politieke expressie. 

·      Investeer in Anticorruptie-Instituten. Richt hulp niet alleen op humanitaire crises, maar ook op transparantie-initiatieven, zoals Villagrans pleidooi voor "veilige kanalen voor klokkenluiders.” 

·      Omarm Cosmopolitisme in Buitenlands Beleid. Vermijd isolationisme. Ondersteun mensenrechtenverdedigers via platforms zoals het The National Endowment for Democracy. 

·      Innovatie in politieke communicatie.  Benut sociale media niet alleen voor campagnes, maar ook voor dialoog, zoals Cheung’s interactieve townhall meetings met studenten. 

De verhalen van Chung, Villadran en Kutsua tonen wat mij betreft aan dat democratie geen echt vanzelfsprekendheid meer is. Het is op veel plekken op deze aardbol, en het worden er steeds meer, zo blijkt uit de cijfers, een continue strijd die moed, innovatie en internationale samenwerking vereist. Hun boodschap aan het Westen is duidelijk: "Jongeren zijn geen leiders van morgen, maar van vandaag.”. Door hun strategieën te omarmen, van digitale mobilisatie tot moreel leiderschap, kunnen westerse landen niet alleen hun eigen democratieën versterken, maar ook een vuurtoren blijven voor wereldwijde vrijheid.

O ja, uiteraard heb ik ook mijn handen stuk geklapt voor deze inspirerende, moedige en dappere jonge leiders.

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Als het gaat om creativiteit en AI, gaat het vaak al heel snel over de bedreiging van menselijke creativiteit. Ontzettend verfrissend om Holly Herndon daar een totaal ander beeld van te geven. "Wees er niet bang voor, profiteer er vooral van", is haar boodschap.

Holly Herndon (1980) is een Amerikaanse muzikante en AI-pionier in muziek. Ze promoveerde aan Stanford en staat bekend om haar experimentele werk met AI, zoals het album PROTO (2019) en Holly+, een AI-versie van haar stem. Samen met Mathew Dryhurst host ze de podcast Interdependence over technologie en kunst. In 2023 erkende TIME Magazine haar als een van de 100 meest invloedrijke personen op het gebied van AI.

AI als creatieve kans

Tijdens haar sessie ging Herndon dieper in op de wisselwerking tussen AI en muziek. "Generatieve AI is een hot topic en heeft zich ontwikkeld tot een soort cultuurstrijd", zei ze. Maar in plaats van het als een bedreiging te zien, pleit ze voor een onderzoekende en creatieve benadering. Haar werk draait al jaren om de invloed van technologie op artistieke keuzes. "Platformen bepalen onbewust hoe je muziek maakt en presenteert", vertelde ze, verwijzend naar haar album Platform (2015), waarin ze de impact van social media en streamingdiensten onderzocht.

Met PROTO (2019) zette ze een grote stap in de richting van AI-gebruik in muziek. "Toen ik in 2016 begon met machine learning, moesten we onze modellen van de grond af opbouwen", vertelde ze. Cruciaal daarbij was de keuze van trainingsdata. "Het voelde verkeerd om het werk van anderen te gebruiken, dus ik besloot mijn eigen stem te trainen." Dat leidde tot Holly+, een AI-gegenereerde versie van haar stem waarmee anderen muziek kunnen maken, maar dan op een ethische en gecontroleerde manier. "Ik wil geen Ursula uit De Kleine Zeemeermin zijn en iemands stem stelen", grapte ze.

Identiteit en intellectueel eigendom

Wat haar experimenten uniek maakt, is haar ruime benadering van intellectueel eigendom. "Wat als we identiteit en intellectueel eigendom niet zien als iets dat beschermd moet worden, maar als iets waarmee gespeeld kan worden?" vroeg ze zich af. Het leidde tot nieuwe artistieke toepassingen, zoals haar AI-gedreven uitvoering van Dolly Partons 'Jolene', waarin haar digitale tweeling de zang op zich nam. "Ik had nooit het zelfvertrouwen om dat nummer zelf op te nemen, maar via mijn AI-versie voelde het ineens logisch."

Herndon sprak ook over de bredere ethische kwesties rondom AI en eigendom. Haar project 'Do Not Scrape' biedt kunstenaars de mogelijkheid om zich te beschermen tegen ongewenst gebruik van hun werk in AI-trainingen. "Veel artiesten ontdekken dat hun werk ongevraagd in trainingsdatasets zit, en dat is niet oké." Daarom ontwikkelde ze een opt-out-tool en een browserextensie die AI-scrapers blokkeert.

Toch wil ze niet dat AI leidt tot een internet vol restricties. "Ik hou van een open internet. Maar als makers geen eerlijke plek krijgen, wordt het een strijd om controle, en dat wil ik voorkomen." Haar oplossing? Samenwerken en experimenteren met nieuwe modellen voor eigenaarschap, zoals de DAO (Decentralized Autonomous Organization) die ze opzette om inkomsten eerlijk te verdelen.

Een nieuw artistiek tijdperk?

Een ander speels, maar serieus experiment is haar project 'X, Hairy Mutant X', waarbij ze AI gebruikte om haar digitale identiteit te herdefiniëren. "AI-systemen maken van mij een oranje haarbol", lachte ze. "Dus ik heb die esthetiek omarmd en een alternatieve, door AI gecreëerde versie van mezelf gemaakt." Dit project, onderdeel van de Whitney Biennial, stelt het publiek in staat om actief mee te bouwen aan haar digitale zelf. "Het internet liet ons ooit denken dat we konden zijn wie we wilden. Kunnen we dat idee terugclaimen in het AI-tijdperk?"

Haar boodschap is duidelijk: AI is geen vijand, maar een nieuw medium waarmee kunstenaars hun creativiteit kunnen uitbreiden. "In plaats van je af te vragen wat AI met jou doet, kun je ook bedenken wat jij met AI kunt doen", sloot ze af. Een oproep om niet bang te zijn voor technologie, maar te omarmen - op een manier die zowel ethisch als inspirerend is.

Verantwoording: een deel van dit verslag heb ik zelf geschreven en met ChatGPT heb ik het verder uitgebreid op basis van het transcript. En dat vindt Holly vast prima 😌 

Featured Session: Design in Tech Report 2025: Autodesigners on Autopilot

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Hij is altijd een beetje onnavolgbaar, maar tegelijkertijd een fascinerende deskundige: John Maeda, Vice President Design en Artificial Intelligence bij Microsoft. Alleen de manier waarop hij presenteert is al bijzonder. Geen statische slides, maar we kijken mee terwijl hij op zijn laptop door een soort website scrolt die eigenlijk zijn presentatie is met allerlei interactieve uitstapjes. Dit is duidelijk een genie op zoek naar het antwoord op de vraag: wat is de impact van AI op ontwerpers? 

Inzichten Design in Tech Report

Maeda staat voor de elfde keer op het podium van SXSW en de basis voor zijn presentatie is het Design in Tech Report. Dit zijn de belangrijkste inzichten uit het rapport: 

• AI vervangt ontwerpers niet, maar verandert de manier waarop ontwerpen worden gemaakt.
• AI-experimenten worden aanzienlijk goedkoper en sneller.
• We gaan een 'agents-tijdperk' in, waarin AI verschuift van modellen naar taakuitvoerende agents.
• AI wordt steeds meer geïntegreerd in UX, waardoor de rol van traditionele UI afneemt ten gunste van directe AI-interactie.
• Best practices voor AI-gedreven UX ontwikkelen zich om vertrouwen en gebruiksvriendelijkheid te verbeteren.
• AI-automatisering brengt risico’s met zich mee die vragen om verantwoord bestuur.
• Menselijke aanpassingsvermogen is cruciaal om te kunnen floreren in een door AI ondersteunde toekomst.

Maar de presentatie is niet een opsomming van de inzichten, het is meer een soort interactieve demonstratie van wat er allemaal aan het veranderen is.

AI verandert de UX-wereld fundamenteel

Een van de meest in het oog springende stellingen van Maeda is dat AI de manier waarop we ontwerpen fundamenteel verandert. Niet omdat AI ontwerpers vervangt, maar omdat de interactie tussen mens en machine een nieuwe vorm aanneemt. In plaats van interfaces met knoppen en menu’s bewegen we richting directe interactie via AI. 

Dit noemt hij het tijdperk van Agent Experience (AX), waarbij AI zelfstandig taken uitvoert zonder dat een gebruiker actief hoeft te navigeren. "Elke UI is in feite een hindernisbaan", zegt Maeda. "Wat als AI je direct naar de finish brengt?" Dat roept vragen op over de rol van UX-designers: als AI de hindernissen wegneemt, wat blijft er dan over van de UX als vakgebied?

De opkomst van agents en loops

Maeda benadrukt dat de grote verschuiving niet meer ligt bij AI-modellen, maar bij agents. Waar we het eerder hadden over AI-modellen, moeten we nu denken in termen van autonome taakuitvoerende entiteiten. Een agent is een combinatie van een model, prompts, kennis en tools. 

Maar de echte kracht zit volgens hem in loops: AI die continu leert en zichzelf verbetert zonder menselijke tussenkomst. "Agents zijn als for-loops in de programmeerwereld. Zet ze aan en ze blijven draaien." Dat maakt AI niet alleen krachtiger, maar ook potentieel onvoorspelbaarder.

Nieuwe UX-principes voor AI

Omdat AI een steeds grotere rol speelt in interfaces, zijn er nieuwe best practices nodig voor AI-gedreven UX. Maeda noemt vijf basisregels:

1. Transparantie - de gebruiker moet altijd weten dat AI de output genereert.
2. Voorstelkracht - AI moet suggesties doen als de gebruiker vastloopt.
3. Citaties - de herkomst van AI-beslissingen moet inzichtelijk zijn.
4. Denken tonen - laat AI zijn 'gedachten' delen, zoals OpenAI dat doet met 'I'm thinking...'.
5. Feedback vragen - zoals de smiley-systemen op vliegveldtoiletten: "Hoe deed ik het?"

Naast deze principes laat hij voorbeelden zien van innovatieve UX-concepten zoals semantische zoom, waarbij je met een pinch-beweging extra context krijgt bij een tekst, en versiebeheer voor AI-output, zodat gebruikers beter grip krijgen op de creatieve processen van AI.

Het gevaar van automatisering zonder controle

Maeda waarschuwt ook voor de risico’s van AI-automatisering. Hij wijst op de vijf niveaus van zelfrijdende auto's en stelt dat we iets vergelijkbaars nodig hebben voor AI-tools: hoe autonoom mogen ze zijn? 

Een AI die zelfstandig bestanden verwijdert of mails verstuurt, brengt risico’s met zich mee. "Een agent met tools is krachtig, maar ook gevaarlijk", zegt Maeda. "Zonder tools is AI gewoon slaperig. Met tools is het een wapen."

Een nieuw tijdperk voor ontwerpers

Het verhaal van Maeda is geen dystopische toekomstvoorspelling, maar een uitnodiging aan ontwerpers om zich aan te passen aan een AI-gestuurde wereld. Tools zoals GitHub Copilot en AI-gedreven programmeeromgevingen maken softwareontwikkeling toegankelijker dan ooit. 

Dit leidt tot een nieuwe vorm van 'vibe coding' - intuïtief en iteratief programmeren zonder diepgaande codeerkennis. "Gemiddelde code is nu al goed genoeg", zegt Maeda. "Dus ontwerpers hoeven niet bang te zijn om AI te omarmen."

Blijven ontwerpers nodig?

Maeda eindigt met een reflectie op de toekomst van design. Hij gelooft dat AI de UX-wereld op zijn kop zet, maar niet per se ten koste van ontwerpers. "Programmeren verandert, design verandert, maar creativiteit blijft essentieel", zegt hij. Zijn boodschap is duidelijk: ontwerpers moeten AI niet als bedreiging zien, maar als gereedschap om nieuwe, innovatieve ervaringen te creëren.

Zelf ben ik geen ontwerper en kan ik me ook nog niet helemaal voorstellen dat ik daar ooit goed in zou worden met hulp van AI. Aan de andere kant: tot een halfjaar geleden was ik ook niet in staat een Python-script te schrijven en werkend te krijgen. Nu kan ik dat wel met de hulp van AI. Dus wat moet je straks nog echt zelf kunnen en wat moet je vooral begrijpen om het met de hulp van AI te kunnen? Dat is voor mij een hele boeiende vraag. 

Verantwoording: een deel van dit verslag heb ik met de hand geschreven en dat heb ik laten aanvullen door ChatGPT op basis van het transcript. 

Door: Gerson Veenstra (met hulp van ChatGPT)

Zelfs als je al jaren naar SXSW gaat, kun je af en toe toch nog bij een sessie terechtkomen die je vooraf anders had ingeschat. Bij de titel 'Impact of Simulated Data on AI and the Future', schoot ik meteen in de negatieve stand: want het grote gevaar is natuurlijk dat AI-modellen in elkaar storten (model collapse) als ze getraind worden op data die ze zelf hebben gesimuleerd. Maar de panelleden zien het vooral als een kans, al werd het woord vertrouwen wel vaak genoemd. 

Wat is gesimuleerde data en waarom is het belangrijk? 

Gesimuleerde data, of synthetische data, is kunstmatig gegenereerde informatie die echte wereldscenario's nabootst. Dat is vooral waardevol in situaties waarin echte data moeilijk te verkrijgen is, bijvoorbeeld omdat het te duur, te gevaarlijk of te zeldzaam is.

Neem zelfrijdende auto's: je kunt niet wachten tot er een echt ongeluk gebeurt om een AI-model te trainen. In plaats daarvan simuleer je scenario’s, zoals een hert dat ’s nachts plotseling de weg oprent of een zwerm vleermuizen die onverwachts opduikt. Dit stelt ontwikkelaars in staat om hun modellen veiliger en robuuster te maken voordat ze de weg op gaan. In fraudeopsporing is dit niet anders. Fraudeurs passen continu hun werkwijze aan, waardoor gesimuleerde data nodig is om AI-systemen te trainen op patronen die nog niet eerder zijn waargenomen.

Een onzichtbare kracht in productontwikkeling en wetenschap 

Synthetische data is niet alleen nuttig voor veiligheid en detectie, maar ook voor innovatie. Kleine bedrijven die geen budget hebben voor grootschalige consumententesten kunnen met gesimuleerde data honderden varianten van een productidee testen voordat het op de markt komt. Dit verlaagt de kosten en maakt innovatie toegankelijker.

Een van de meest baanbrekende toepassingen is te vinden in de wetenschap, met name in de zoektocht naar fusie-energie. Wetenschappers proberen al decennialang energie op te wekken zoals de zon dat doet. Maar het proces is complex en nog steeds niet volledig verklaard. Dankzij AI en gesimuleerde data kunnen nu miljoenen experimenten worden gesimuleerd om te voorspellen welke configuraties het meeste kans van slagen hebben. Dat heeft ertoe geleid dat er vorig jaar een fusieproces werd ontdekt dat in de praktijk werkt, hoewel wetenschappers nog niet exact begrijpen waarom.

Ook in de maakindustrie is synthetische data revolutionair. Bedrijven gebruiken digitale simulaties om hun productieprocessen te testen en te optimaliseren voordat er ook maar één machine gebouwd is. "Een digitaal model van een fabriek laat je fouten vinden voordat er één schroef is aangedraaid", merkte een van de panelleden op.

Vertrouwen en transparantie

Met al deze toepassingen rijst een belangrijke vraag: hoe weet je of je een AI-model kunt vertrouwen? Een van de panelleden stelde het scherp: "80 procent van AI is het model, slechts 20 procent is de code." Dat betekent dat de betrouwbaarheid grotendeels afhangt van de data waarmee het model is getraind.

Om dat vertrouwen te vergroten, werd er een interessante vergelijking gemaakt met de voedingsindustrie. "Vroeger bestonden er geen etiketten op eten en drinken, maar nu helpen ze consumenten om betere keuzes te maken." Waarom zou AI geen vergelijkbaar label kunnen krijgen? Een transparante beschrijving van waarop een model is getraind, welke datasets zijn gebruikt en wat de foutmarge is, kan gebruikers helpen om beter geïnformeerde beslissingen te nemen.

Risico’s: model collapse en ethische dilemma’s 

Hoewel gesimuleerde data enorme voordelen biedt, zijn er ook risico's. Een groot gevaar is model collapse: als AI steeds wordt getraind op door AI gegenereerde data, kan het steeds verder afdrijven van de werkelijkheid. Dit werd vergeleken met een kopie van een kopie maken: na verloop van tijd vervagen de details en wordt de output minder betrouwbaar.

Een ander risico is misbruik. Hoe voorkomen we dat gesimuleerde data wordt ingezet om mensen te manipuleren of verkeerde conclusies te trekken? Dit vraagt om duidelijke ethische richtlijnen en controlemechanismen. Transparantie is daarbij cruciaal.

Dus: is gesimuleerde data een zegen of vloek? 

De sessie maakte duidelijk dat gesimuleerde data een essentieel hulpmiddel is voor de ontwikkeling van AI, met toepassingen die variëren van zelfrijdende auto's tot grensverleggende wetenschap. Maar met grote kracht komt grote verantwoordelijkheid: zonder transparantie en foutcorrectie kan AI de connectie met de echte wereld verliezen.

De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar het is aan ons om ervoor te zorgen dat ze op de juiste manier wordt ingezet. Zoals een van de sprekers het verwoordde: "AI heeft de potentie om de wereld te veranderen, maar alleen als we het goed doen." Zelf heb ik niet het vertrouwen van de panelleden. Zeker met het voorbeeld in mijn achterhoofd van socialmediabedrijven en hoe het tot nu toe met OpenAI gaat. Maar het begint met bewustwording. En daar helpen sessies zoals deze aan mee. 

Verantwoording: dit verslag heb ik gemaakt met ChatGPT die ik als input het transcript en mijn aantekeningen heb gegeven.